كلمه [ قمارى ] بفتح قاف و آن كبوترى است كبود رنگ ، اين كلمه جمع [ قمرى ] بضمّ ميم با تشديد ياء كه منسوب به [ قمر ] است مىباشد .
و لفظ [ دباسى ] بضمّ دال جمع [ دبسى ] بضمّ دال و ياء مشدّد ، منسوب به [ دبس ] به ضمّ دال مىباشد .
و برخى آن را منسوب به [ دبس رطب ] بكسر دال يعنى شيره خرما منسوب دانسته و گفتهاند :
با اينكه [ دال ] در منسوب اليه يعنى [ الرّطب ] مكسور است آن را در منسوب مضموم كردهاند و جهتش آن است كه حضرات اسم را در وقت نسب تغيير مىدهند چنانچه در اسم منسوب به [ دهر ] بفتح دال [ دهرى ] به ضمّ دال گفتهاند .
و از مرحوم مصنف منقول است كه فرمودهاند :
دبّاسى كبوتر سرخ را گويند .
سپس شارح ( ره ) مىفرماين :
ورشان بفتح واو و راء بوده كه از مصنّف اين طور حكايت شده كه فرمودهاند كبوتر سفيد مىباشد .
قوله : منسوب الى طير قمر : كلمه [ قمر ] به ضمّ قاف و سكون ميم كبوترى است خوش صدا .
قوله : الى طير دبس بضمّها : يعنى بضمّ دال .
قوله : بكسرها : يعنى بكسر دال .
قوله : و انّما ضمّت الدّال مع كسرها : يعنى كسر دال .
قوله : فى المنسوب اليه فى الثانى : كه مقصود [ دبس رطب ] باشد .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 234
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٣٤