شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
ع : اگر شخصى آبى را در ملك خود بياندازد يا آتشى را در آن بيافروزد پس به ملك ديگرى سرايت نموده و آن را فاسد نمايد در صورتى كه آب و آتش مزبور بيش از قدر حاجت فاعل نبوده و در فرض انداختن آتش باد در حال وزش نباشد ضمانى بر فاعل نيست .
شارح ( ره ) مىفرماين :
مقصود از وزيدن باد آن است كه وزش بطورى نباشد كه علم يا ظنّ به تعدّى به غير آورده به نحوى كه موجب ضرر باشد و دليل بر عدم ضمان آن است كه :
النّاس مسلّطون على اموالهم و عقلا و شرعا صاحبان ملك حق دارند هرگونه انتفاعى را از ملكشان ببرند حال اگر حكم بضمان فاعل بنمائيم اين خود منجر به تحديد تصرّفات ملّاك در اموالشان شده و باعث آن مىشود كه غير مستقيم ايشان را از تصرّف بازداريم .
بلى : اگر ارسال آب و افروختن آتش از مقدار حاجتش بيشتر باشد شرط است كه مقدار زائد موجب اضرار به غير نباشد و لو بحسب ظنّ چه آنكه مناط در امثال اين امور كه باب علم به آن منسدّ است ظنّ مىباشد .
و حاصل كلام آنكه اگر ظنّ داشته باشد باينكه مقدار زائد بر حاجتش مضرّ به حال غير است و معذلك به اين امر اقدام نمود و اتفاقا به غير ضرر رسانيد ضامن است و در غير اين صورت ضمانى بر او نمىباشد و دليل بر آن جمع بين حقّين است يعنى حقّ مالك و حقّ همسايه مضافا بدفع ضرر از مالك و همسايه چه آنكه اگر مالك حقّ استفاده در ملكش را نداشته و نتواند شرعا هرقدر آبى كه مىخواهد در آن انداخته و هر مقدارى كه
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 60
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٠