الآمر حتى يموت .
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
س : اگر مباشر و سبب با هم اجتماع نمودند ، مباشر ضامن است مگر اكراه يا غرور در بين باشد كه استقرار ضمان بر غارّ و مكره مىباشد .
شارح ( ره ) مىفرماين :
مقصود از [ مباشر ] كسى است كه علّت تلف همچون [ اكل ] و [ احراق ] و [ قتل ] و [ اتلاف ] را فراهم مىكند .
و مراد از [ سبب ] كسى است كه ملزوم علّت را مرتكب مىشود همچون [ حافر چاه ] .
و دليل ضمان مباشر اين است كه وى از [ سبب ] اقوى است مگر در جائى كه مباشر مغرور يا مكره واقع شده باشد كه در ايندو فرض ضمان به عهده غارّ و مكره ( به صيغه اسم فاعل ) مىباشد زيرا غرور و اكراه باعث ضعيف شدن مباشر گشته در نتيجه سبب اقوى مىگردد و ضمان به عهده او ثابت مىشود مانند شخصى كه نزد ديگرى طعامى گذاشته و وى را بفريبد كه طعام پاكيزه و از هر عيب و اضرارى بر كنار است و شخص مغرور اعتمادا بوى آن را تناول نمود و منجر به هلاكتش گرديد در اينجا قرار ضمان بر عهده غارّ مىباشد لذا اگر در جائى به مغرور رجوع شده و وى را ضامن قرار دهند او نيز مىتواند به غارّ مراجعه كرده و غرامت پرداخته را از وى بگيرد .
مثلا در موردى خود طعام را تناول نكرد و به ديگرى داد و آكل هلاك شد اگر اولياء آكل از مغرور غرامتش را گرفتند او هم مىتواند به غار رجوع كرده و غرامت پرداخته را از وى بستاند .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 57
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٧