بقاء الرحل أن لا يطول المكث ، و في التذكرة استقرب بقاء الحق مع المفارقة لعذر كإجابة داع ، و تجديد وضوء ، و قضاء حاجة ، و إن لم يكن له رحل .
شرح فارسى :
مرحوم شارح مىفرماين :
و بفرضى كه حق شخص در مسجد محفوظ باشد حال يا بخاطر آنكه خودش در آنجا نشسته و يا بملاحظه اينكه رحلش باقى است و بقاء رحل را در حفظ و بقاء حقّ كافى دانستيم ، اگر شخصى وى را به قهر و غلبه از مكانش بلند و محروم نمود شبهه و ترديدى نيست در اينكه فاعل مرتكب گناه و معصيت شده است ولى صحبت در اين استكه پس از اين فعل و قرار گرفتن بجاى شخص سابق آيا اولى و سزاوارتر از اوّلى است يا امر به عكس بوده و حقّ تعلّق به سابق دارد بايد بگوئيم :
در آن دو احتمال است :
احتمال اوّل : بگوئيم شخص دوّمى يعنى فاعل اولى از سابق است زيرا حق اوّلى بواسطه مفارقت از مكان ساقط شد و دوّمى چون بجايش قرار گرفت لاجرم اولويّت از آن او مىباشد .
احتمال دوّم : مىگوئيم شخص اوّلى اولى است زيرا عملى كه دوّمى انجام داده مورد نهى شارع است لذا حقّى بر آن مترتّب نمىشود .
ناگفته نماند كه اين دو احتمال در تمام مواردى كه حقّ اولويّت براى شخص ثابت است و ديگرى به اجبار و قهر وى را از آن محروم مىنمايد جارى مىباشد ولى دستهاى از علماء فرمودهاند :
حقّ اولويّتى كه از قبل تحجير مىآيد بواسطه ظلم و اجحاف ديگرى بر صاحب آن ساقط نمىشود .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 442
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٤٢