براى او بر عهده من صد تومانى است كه غير از نود تومان مىباشد ، پس مقرّ براى مقرّ به صفت آورده بدون اينكه در كلامش استثنائى ذكر شده باشد .
البته صفت مذكور در اين عبارت از جمله اوصاف مؤكّده استكه براى اسقاط و حذف نيز صالح است چه آنكه هر رقم صدى موصوف است به اين كه عدد نود نيست از اينرو صفت در اينجا همچون كلمه [ واحده ] در [ نفخة واحدة ] مىباشد .
تبصره
مخفى نماند مشهور بين نحّاة در كلمه [ الّا ] وصفيّه آن است كه بايد موصوفش جمع نكره باشد مانند فرموده حقتعالى : لو كان فيهما آلهة الّا اللّه لفسدتا ، چه آنكه [ الّا اللّه ] صفت است براى [ آلهة ] و آن جمع نكره مىباشد ، با توجه به اين نكته مىگوئيم :
كلمه [ المأة ] در مثال اينجا جمع منكر نيست تا [ الّا التسعون ] صفت براى آن باشد .
ولى در عين حال بايد گفت جماعتى از متأخرين اين امرا در [ الّا ] وصفيّه شرط ندانستهاند از اينرو طبق گفته ايشان مثال مزبور صحيحست .
صاحب مغنى در كتاب مزبور از سيبويه نقل نموده كه مثال : لو كان معنا رجل الّا زيد لغلبنا ( ( اگر با ما مردى كه اين صفت دارد غير از زيد است مىبود غالب مىشديم ) ) جايز است يعنى [ الّا ] به معناى غير و صفت براى [ رجل ] مىباشد با اينكه موصوف يعنى رجل جمع منكر نيست .
قوله : نفى للتسعين منها : ضمير در [ منها ] بمأة راجعست .
قوله : لانّه لم يستثن منها شيئا : ضمير در [ لانّه ] به مقرّ و در
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 282
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٨٢