مقبول بودن استثناء بطور مطلق .
قوله : بكثرته و قلّته : ضمائر مجرورى به مستثنى راجع ميباشند .
قوله : و لوقوعه فى القرآن : ضمير مجرورى در [ لوقوعه ] باستثناء راجع است .
متن :
( و ) إنما يصح الاستثناء إذا ( اتصل - 7 - 524 - 3 ) بالمستثنى منه ( بما جرت به - 13 - 436 - 4 العادة ) فيغتفر التنفس بينهما - 7 - 524 - 4 و السعال - 13 - 436 - 5 و غيرهما - 7 - 524 - 5 مما لا يعد منفصلا عرفا و لما كان الاستثناء إخراج ما لولاه - 7 - 524 - 6 - 13 - 436 - 6 لدخل - 7 - 524 - 7 في اللفظ - 7 - 524 - 8 - 13 - 436 - 7 كان المستثنى
و المستثنى منه متناقضين - 7 - 524 - 9 - 13 - 436 - 8
احكام منافى با اقرار
شرح فارسى :
مرحوم مصنّف در اين مقام به چند حكمى از احكام منافى اشاره فرموده كه ذيلا درج مىشوند :
الف : استثناء تنها در صورتى مقبول است كه با مستثناء متّصل بوده به طورى كه عرف و عادت آنها را منفصل ندانند .
شارح ( ره ) مىفرماين :
بنابراين اگر بين مستثنا منه و استثناء تنفّس كردن و يا سرفه نمودن و يا امورى شبيه به ايندو كه از نظر عرف منفصل شمرده نميشوند واقع گردد مغتفر بوده و مضرّ نمىباشد .
سپس مرحوم شارح براى تمهيد متن بعدى چنين مىفرماين :
چون استثناء عبارتست از اخراج چيزى كه اگر استثناء نميبود آن شئ در لفظ مستثنا منه داخل و در ضمن آن فرض مىگرديد لاجرم مستثنا و مستثنا منه با هم از نظر حكم متناقض مىباشند و تفصيل آن در متن و شرح