فرع
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
اگر مقرّ بگويد : له علىّ كذا درهم ( براى فلانى به عهده من فلان مقدار درهم است ) درهم را بحركات سهگانه بخواند يا با وقف بياورد در چهار حالت يك درهم فقط به ذمّهاش مىآيد .
شارح ( ره ) در ذيل [ الحركات الثّلاث ] مىفرماين :
مقصود اينست كه [ درهم ] به رفع يا نصب يا جرّ قرائت شود .
و در دنبال [ او الوقف ] مىفرماين :
چه وقف به سكون بوده و چه آنچه در معناى آنست مثل وقف تاء به هاء يا الحاق هاء سكت به آخر كلمه .
و در تعقيب [ فواحد ] مىفرماين :
دليل آن اينست كه عبارت مزبور در هر چهار حالت مشترك بين واحد و بيش از آن مىباشد از اينرو حمل بر اقلّ مىشود چه آنكه اقلّ قدر متيقّن است مشروط باينكه تفسير به بيشتر از آن نشود .
توضيح
لفظ [ كذا ] از نظر علم ادب وضع شده است براى [ شئ ] به اينمعنا وقتى متكلّم نخواهد مطلب را بالصّراحة ذكر كرده بطورى كه غير مخاطب نيز به آن علم پيدا كند از لفظ [ كذا ] كه به معناى شئ است استفاده مينمايد حال اگر بعد از آن كلمهاى بعنوان مفسّر ذكر گرديد از چهار حال خارج نيست :
1 - آنكه مرفوع ذكر مىشود مثلا در مثال مورد بحث [ درهم ] به رفع قرائت مىشود در اين فرض بايد [ درهم ] بدل از [ كذا ] باشد و تقدير
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 227
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٢٧