هو الأشهر و لو امتنع من التفسير ، حبس و عوقب عليه ، حتى يفسر ، لوجوبه عليه و لو مات قبله طولب الوارث به إن علمه ، و خلف تركة ، فإن أنكر العلم ، و ادعاه عليه المقر له ، حلف على عدمه .
شرح فارسى :
مرحوم شارح مىفرماين :
و قريب به لفظ [ شئ ] است اگر مقرّ بجاى آن كلمه [ حق ] را استعمال نمايد لذا آنچه در شئ گفتيم در حق نيز جارى مىباشد .
سپس مىفرماين :
اگر شخصى در مقام اقرار اظهار نمود كه براى فلانى بر عهده من حقّى است يا شيئى مىباشد سپس حق و يا شئ را به ردّ سلام يا عبادت يا تسميت عطاس تفسير نمود .
در اينكه اين تفسير از وى مقبول باشد يا مردود دو احتمال است :
احتمال اوّل : آنكه تفسير مزبور را از وى بپذيريم چه آنكه امور مزبوره جملگى از حقوق بوده و بدين ترتيب اطلاق حق بر آنها جايز و روا است و وقتى حق بر آنها اطلاق بشود [ شئ ] نيز كه از لفظ حق اعم بوده قطعا قابل اطلاق بر آنها مىباشد .
احتمال دوّم : بگوئيم تفسير ياد شده صحيح نبوده و از مقرّ مقبول و مسموع نيست زيرا اطلاق حق بر امور مذكور متعارف نبوده و از فهم و ادراك بعيد مىباشد و هرگز اطلاق لفظ حق در مقام اقرار با آنها منطبق نشده بلكه انصراف نيز از آنها دارد .
شارح ( ره ) مىفرماين :
احتمال دوّم مورد تأييد مشهور بوده و به آن ملتزم هستند .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 215
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢١٥