كه در صورت بودن فرد غالب اطلاق بر آن محمول است .
شارح ( ره ) مىفرماين :
ضمير فاعلى در [ تعدّد ] به مكيال و ميزان در بلد مقرّ راجعست .
و مقصود از [ ما لم يغلب ] اينست كه :
كيل و يا وزن در صورتى كه داراى افراد متعدّدى باشند كه در بين آنها برخى از نظر استعمال و رواج بين اهل شهر بر بعضى ديگر غالب و راجح مىباشند حكم اينست كه اطلاق در كلام مقرّ را بر همان راجح و غالب حمل بايد نمود و اگر غالبى در بين نباشد به خود مقرّ رجوع كرده و از وى استفسار مىنمايند و هر فردى را كه وى تعيين كرد همان ثابت مىشود و در صورتى كه استفسار از او تعذّر پيدا نمود قدر متيقّن كيل و وزنى است كه از حيث مقدار كمتر مىباشد .
و عين همين تقرير در جائى كه وى بنقدى از نقود اقرار كند جاريست .
قوله : فان تعدّد المكيال و الميزان فى بلده : يعنى بلد مقرّ .
قوله : ما شاء منهما : يعنى من المكيال و الميزان .
قوله : و لو تعذّر استفساره : يعنى استفسار مقرّ .
متن :
( و لو أقر بلفظ مبهم صح ) إقراره ( و ألزم تفسيره ) ، و اللفظ المبهم ( كالمال ، و الشيء ، و الجزيل ، و العظيم ، و الحقير ) ، و النفيس ، و مال أي مال ، و يقبل تفسيره بما قل ، لأن كل مال عظيم خطره شرعا كما ينبه عليه كفر مستحله ، فيقبل في هذه الأوصاف .
شرح فارسى :
[ اقرار بلفظ مبهم ]
مرحوم مصنف مىفرماين :
ز : اگر شخصى بلفظى مبهم اقرار نمود ، اقرارش صحيح بوده منتهى ملزم به تفسيرش مىكنند .