سؤال
اگرچه واقع امر همانطور است كه گفته شد و صحت و فساد وصايت از نظر ساير ملل و اديان بما ارتباطى ندارد ولى اينطور نيست كه به طور كلى ما منزوى بوده و در معرض قرار نگيريم زيرا چه بسا ممكن است كفّار مرافعات و دعاويشان را نزد حكّام اسلام بياورند آن وقت بحث از صحّت و فساد چنين وصايتى متعلق غرض قرار مىگيرد .
جواب
اگر كفار امر وصايتشان را نزد حكام اسلام بياورند از دو حال خارج نيست :
الف : آنكه كفّار را بايد بمذهب و ملّت خودشان ارجاع داد و مطابق احكام خودشان با آنها مشى و جرى نمود .
ب : آنكه از نظر ما تمام احكام ايشان محكوم ببطلان و فساد است .
در صورتى كه رأى اول را داشته باشيم حكم خودشان را در حقّشان جارى مىكنيم بدون اينكه صحت و فساد آنها را از نظر شريعت مقدسه اسلام امضاء نمائيم .
و در صورتى كه رأى دوّم را اختيار كنيم بدون درنگ حكم بفساد نموده و چون آنها را عادل نمىدانيم وصايت مزبور را باطل قرار مىدهيم چه آنكه عدالت آنها نسبت به دين خودشان وثوق و اطمينان
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 473
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٧٣