موصى له راجع است .
قوله : ممّا هو محسوب مالا له : ضمير [ هو ] به ماء موصول و ضمير در [ له ] بموصى له راجع است .
قوله : انّما يعتبر من الثلث ما يخرجه عن ملكه كذلك : فاعل در [ يعتبر ] ماء موصوله در [ ما يخرجه ] مىباشد و ضمير فاعلى در [ يخرجه ] به مريض راجع است چنانچه ضمير در [ ملكه ] نيز چنينست و مقصود از [ كذلك ] ، [ فى حال مرضه ] مىباشد .
قوله : و انّما ملكه هنا بالقبول : كلمه [ واو ] حاليّه بوده و ضمير فاعلى در [ ملكه ] به موصى له و ضمير مفعولى به [ ابيه ] راجعست .
قوله : و انعتق عليه : ضمير در [ انعتق ] به [ بابيه ] و در [ عليه ] بموصى له راجعست .
قوله : تبعا لملكه : كلمه [ تبعا ] منصوب است تا مفعول له باشد براى [ انعتق ] و ضمير در [ ملكه ] بموصى له راجع اسيت بنابراين اضافه [ ملك ] بضمير از باب اضافه مصدر بفاعل است و ممكن است ضمير را به [ ابيه ] ارجاع دهيم تا اضافه مزبور از باب اضافه مصدر به مفعول باشد .
و مثله ما لو ملكه بالإرث ، أو بالاتهاب على الأقوى ، أما لو ملكه بالشراء فإنه ينعتق من الثلث على الأقوى ، لاستناد العتق إلى حصول الملك الناشئ عن الشراء . و هو ملكه في مقابلة عوض فهو بشرائه ما لا يبقى في ملكه مضيع للثمن على الوارث ، كما لو اشترى ما يقطع بتلفه . و يحتمل اعتباره من الأصل ، لأنه مال متقوم بثمن مثله ، إذ الفرض ذلك ، و العتق أمر قهري طرأ
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 441
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٤١