قيمتش بايد سعى كند و مبلغ يادشده را تحصيل كرده و به طلبكاران و ورّاث بپردازد .
مؤلف گويد :
توضيح و تذكر سه نكته در اينجا لازم است :
الف : مقصود از تنجيز عتق اين است كه مريض عبد خود را در زمان حياتش آزاد نموده و آن را بواسطه وصيّت معلّق به بعد از مرگش ننمايد .
ب : مورد اين مسئله آنجائى استكه مريض كل دارائى و سرمايهاش عبدى بوده كه قيمتش دو برابر بدهكاريهايش مىباشد .
ج : مثال آنچه مرحوم ماتن در متن آورده چنين است :
زيد مبلغ 1500 تومان بدهى داشته و مجموع سرمايه و دارائيش عبدى است كه قيمتش 3000 تومان است حال آن را در مرض وفاتش آزاد مىكند حكم پس از مرگ زيد اين است كه مسلّما عبد آزاد مىباشد ولى چون حقّ طلبكاران و نيز ورّاث بوى تعلّق گرفته لاجرم براى پرداخت حق آنها بايد كار كند و آن را بپردازد ازاينرو چون مبلغ طلب طلبكاران به مقدار نصف قيمت او يعنى 1500 تومان است لاجرم سعى و كار جهت تحصيل آن لازم مىباشد و پس از تحصيل اين مبلغ و پرداختن آن اين مقدار از مجموع ماترك كه 3000 تومان يعنى قيمت عبد است اسقاط شده و الباقى 1500 تومان يعنى نصف قيمت عبد مىباشد حال سهم ورّاث و حقّشان 1000 تومان بوده و آزادى عبد به قدر ثلث 1500 تومان كه 500 تومان باقى مانده است مىباشد ازاينرو بر وى لازمست جهت پرداختن حق ورّاث به مقدار تحصيل نمودن
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 348
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٤٨