و فصل ثالث ففرق بين من رد كذلكعالما بأن العمل بدون الجعل تبرع و إن قصد العامل العوض ، و بين غيره ، لأن الأول متبرع محضا ، بخلاف الثاني . و استقرب المصنف الأول . و التفصيل متجه .
شرح فارسى :
مرحوم شارح مىفرماين :
اگر بعد از اينكه جاعل صيغه جعاله را انشاء نمود شخصى كه در عموم يا اطلاق صيغه داخل است بدون اطلاع از انشاء عقد اقدام به كار نموده و عبد جاعل را بوى رد كرد حال در اينكه وى استحقاق اجرت را داشته باشد دو قول است :
1 - بعضى فرمودهاند كه وى اجرت و عوض المسمى را مستحق است .
2 - برخى ديگر وى را مستحق نمىدانند .
وجه و منشأ استحقاق
وجه استحقاق را دو امر دانستهاند بشرح زير :
الف : وى متعلق جعاله را آنطورى كه از جاعل صادر شده انجام داده بطورى كه مشمول عبارت وى مىباشد چه آنكه جاعل مثلا گفته است :
هركس بنده من را بياورد به او 1000 تومان مىدهم و فرض اين است كه عامل عبد او را بوى برگردانده بدون اين كه هيچ تقصيرى در عمل مطلوب مالك مرتكب شده باشد .
ب : مقتضى براى استحقاق اجرت موجود و مانع از آن مفقود است .