اگرچه وى به قصد عوض كار را انجام دهد و بين كسى كه چنين علم و اطلاعى نداشته باشد .
عامل اول بملاحظه اينكه متبرّع محض بوده استحقاق اجرت و عوض ندارد ولى دومى چون خود را متبرّع نمىداند اينطور نيست به اين معنا كه متبرّع محض محسوب نمىشود لاجرم اجرت بوى ميرسد .
مرحوم مصنف رأى اول را قريب شمرده زيرا از اينكه در متن به طور مطلق فرموده است عامل متبرّع مىباشد اينطور استفاده مىشود كه بقول اول معتقد مىباشد .
ولى از نظر ما قول سوم كه تفصيل در مسئله است وجيه مىباشد
قوله : و لو ردّ بينة العوض مطلقا : فاعل [ ردّ ] عامل بوده و مقصود آن است كه وى بدون شنيدن صيغه عقد بر عمل مبادرت كند .
و مراد از [ مطلقا ] اين است كه عوض مقصود عامل مثل عوض مجعول بوده يا با آن مغاير باشد .
قوله : يدخل فى عموم الصيغة : مثل اينكه مالك صيغه را اينطور خوانده :
كلّ من ردّ عبدى فله كذا .
قوله : او اطلاقها : يعنى اطلاق صيغه ، مثل اين كه مالك صيغه را اينطور خوانده است :
من ردّ عبدى فله كذا .
قوله : ففى استحقاقه قولان : ضمير در [ استحقاقه ] به عامل راجع است .
قوله : منشأهما : يعنى منشاء دو قول .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 129
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٢٩