شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
ج : لازمست درختى كه مورد عمل مساقات قرار مىگيرد از درختانى باشد كه از ميوهاش استفاده شده و عين درخت باقى باشد .
شارح ( ره ) مىفرماين :
مقصود از بقاء عين آنست كه غالبا از يكسال بيشتر بماند .
و با اين قيد مرحوم مصنف از مثل خربزه و بادنجان و پنبه و نيشكر احتراز فرمود چه آنكه اين قبيل از مغروسات اينچنين نميباشند اگرچه داراى چينهاى متعددى بوده و احيانا به مقدار يك سال عينشان نيز باقى مىماند و نيز اگرچه پنبه حتى به مقدار معتبر يعنى بيشتر از يكسال گاهى دوام مىيابد ولى اين بقاء چون بر خلاف غالب بوده و نادرا مىباشد لاجرم اعتبارى به آن نيست .
قوله : ينتفع بثمرته مع بقاء عينه : ضمير در [ ثمرته ] و [ عينه ] به شجر راجع است .
قوله : بقاء يزيد عن سنة غالبا : يعنى دو شرط اجتماعا لازم است :
1 - بقاء به مدت بيشتر از يكسال .
2 - اين بقاء غالبا و به صورت اكثرى باشد .
بنابراين جاليز خربزه يا صيفىجات نظير بادنجان اگرچه چينهاى متعددى دارند ولى چون به مقدار بيش از يكسال نمىماند و نهايت بقائشان يكسال است واجد شرط نيستند و اما پنبه اگرچه بيشتر از يكسال دوام مىيابد ولى اين امر نادر و به صورت اتفاق است
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 337
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٣٧