و لا فرق في هاتين بين كون الضامن متبرعا ، و بسؤال ، لأن فسخ الضمان يوجب العود على المديون على التقديرين ، و مع الإفلاس ظاهر .
شرح فارسى :
[ صور تهمت ]
مرحوم شارح مىفرماين :
براى تهمت صورى است كه ذيلا درج مىشود :
الف : آنكه ضامن معسر و فقير باشد ولى مضمون له در وقت عقد ضمان از حال وى آگاه نبود سپس بعد از عقد مطلع شد حال اگر ضامن مال را اداء نموده باشد اين علم و اطلاع وى اثرى ندارد و در صورتى كه مال را بوى مسترد نكرده باشد وى حق دارد ضمانرا فسخ و حق خود را از مضمون عنه بستاند لذا شهادت مضمون عنه در معرض اين امر است كه با اثبات اداء از بازگشتن حق بذمّه مضمون عنه جلوگيرى مىكند .
ب : آنكه ضامن بواسطه عروض فلس بعد از ضمان محجور عليه گرديد و چون مضمون عنه از وى حقى طلب دارد از اينرو شهادتش باداء در معرض اين معنا است كه با اثبات اداء مال مفلس زياد شده ( زيرا مضمون له از صف طلبكاران خارج مىشود ) در نتيجه به واسطه توفير مال نصيب هريك از طلبكاران بيشتر و سهم زيادترى نيز عائد وى مىگردد و بدين وسيله اگر بناء است به طلبكاران ضررى متوجه شود ضرر كمتر به آنها مىخورد .
لازم بتذكر است در اين دو صورت فرقى نيست بين اينكه