شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
معامله رطب به رطب يا رطب به تمر را اصطلاحا - [ مزابنة ] مىنامند .
شارح ( ره ) مىفرماين :
كلمه [ مزابنة ] از باب مفاعله و مشتق از [ زبن ] به معناى دفع است و [ زبانيه ] كه در آيه شريفه [ و سندع الزبانيه ] آمده از [ زبانيه ] به همين معنى مىباشد .
و اما وجه تسميه معامله مذكور به اين نام به جهت اينست كه بناء اين بيع چنانچه اشاره شد بر تخمين و تقريب است و اين امر خود مستتبع غبن و گول زدن است و از اينرو طرف مقابل ( يعنى مغبون ) همّ و قصدش اين است كه غبن را از خود دفع كند در حالى كه غابن خلاف آن را اراده دارد پس با يكديگر در مقام مدافعه هستند .
سپس مىفرماين :
از بيانى كه در وجه تسميه ذكر شد خوب استفاده مىشود كه در بيع تمام ثمار به يكديگر امر چنين بوده و بناء جملگى بر تخمين و تقريب است پس وجه اينكه مصنف ( ره ) اطلاق مزابنه را تنها اختصاص به معامله نخل داد چيست ؟
بعد در مقام توجيه مىفرماين :
با اينكه تعريف بر تمام معاملات ثمار منطبق مىشود ولى معذلك مرحوم مصنف آن را به خرما از اين جهت اختصاص داد كه در خصوص آن نصّ مخصوص وارد شده و مزابنه را به آن تفسير فرموده و آن صحيحه عبد الرحمن بن ابى عبد اللّه از مولانا الصادق عليه السلام است .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 417
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤١٧