نقد شارح بر مصنف ( رهما )
شارح ( ره ) مىفرماين :
چنانچه گفته شد نص وارد تنها در خصوص معامله رطب برطب يا رطب به تمر وارد شده و مشهور و منجمله از آنها مرحوم مصنف غير خرما را از نظر حكم به آن محلق نموده و تعليل وارد در اين نصّ را تعميم داده و شامل تمام ثمار دانستهاند در حالى كه بطور مطلق نمىتوان اين تعميم را پذيرفت بلكه معامله ميوه تازه به خشگ مانند انگور به كشمش را مىتوان ملحق نمود و براى آن وجهى قائل شد و آن نقصان تازه بعد از خشك شدن مىباشد ولى فرضا اگر انگور به انگور كه تازه به تازه است مورد معامله واقع گردند هيچ وجهى براى الحاق در بين نيست در حالى كه حضرات الحاق را بطور مطلق ملتزم شدهاند .
مؤلف گويد :
چنانچه قبلا نقل شد در منع از معامله [ مزابنه ] و غير آن دو دليل اقامه شده ، انتقاد مرحوم شارح بسيار متين و بمورد است در صورتى كه مدرك مشهور بر الحاق غير نخل به آن تنها دليل او باشد چه آنكه مناسب با اين دليل تنها الحاق در صورت تزه به خشگ است ولى اگر در الحاق مشهور دليل دوم را نيز ملاحظه نموده باشند يعنى [ تطرق احتمال زياده و نقصان ] اينطور نيست كه الحاق اساسا بدون وجه باشد بلكه عين همان علت مانعه در بيع نخل در غيرش