مصنف در متن تنها فرمود : مشترى بعد از اطلاع كنيز را بايد رد كند و ثمن خود را دريافت كند و در اين عبارت نامى از رد كردن به بايع نبردهاند تا اشكال بايشان متوجه گردد و ما در شرح عبارت كلمه [ على بايعها ] را اضافه نموديم بنابراين مىتوان گفت كه ايشان نظرشان ردّ بر مالك بوده و روايتى كه حكم به ردّ كنيز بر بايع نموده طرح فرمودهاند .
قوله : انها ملك للغير : ضمير مؤنث به [ الامة ] راجع است و مقصود از [ غير ] غير بايع است .
قوله : و سعيها كذلك : ضمير مؤنث به [ الامة ] راجع بوده و منظور از [ كذلك ] اين است كه سعى و كار كنيز نيز مانند خود كنيز تعلق به غير بايع دارد .
قوله : و مالكها لم يظلمه فى الثمن : يعنى و مالك كنيز در اخذ ثمن به مشترى ظلم و ستم ننموده بنابراين ضمير در [ لم يظلمه ] به مشترى راجع است .
قوله : فكيف يستوفيه من سعيها : ضمير فاعلى در [ يستوفيه ] به مشترى و ضمير مفعولى آن به [ ثمن ] راجع مىباشد .
قوله : مع انّ ظالمه لا يستحقها : ضمير در [ ظالمه ] به مشترى راجع بوده و منظور از ظالم بايع است و ضمير فاعلى در [ لا يستحقها ] به [ ظالم ] و ضمير مفعولى به [ الامه ] عائد است .
قوله : و من ثمّ نسبه : ضمير مفعولى در [ نسبه ] به استيفاء ثمن از كسب كنيز راجع است .
قوله : و لكن يشكل حكمه بردها : يعنى حكم مرحوم
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 355
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٥٥