شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
ب : عبد مورد نظر از عيوبى چون نابينائى و زمينگيرى و جذام و تنكيل بايد سالم باشد .
شارح ( ره ) مىفرماين :
مقصود عيوبى است كه در باب عتق فقهاء آنها را موجب آزادى عبد دانستهاند و آنها عبارتند از عيوبيكه مصنف ( ره ) در متن نامبردهاند :
سپس مىفرماين :
تنكيل عبارت است از فعلى كه مولا نسبت بعبد بجاى آورده و در طى آن يا بينى او را قطع كند و يا دو گوشش را مىبرد و يا اشباه و نظائر اين افعال فظيع را در حقش انجام بدهد .
و دليل بر اينكه اين عيوب در عبد نبايد باشد اين استكه مجرد حصول اين معايب سبب انعتاق و آزادى او مىگردد و ديگر محلّى براى عتق باقى نميماند تا تصوّر ايقاع صيغه عتق در آن بشود .
و غير از اين عيوب سلامت از عيوب ديگر شرط نيست بنابراين آزاد نمودن عبدى كه اعور ( يعنى عيبى دره چشم او است ) يا اعرج ( لنگ ) يا اقرع ( طاس ) يا خصى ( بفتح خاء و كسر صاد و تشديد ياء به معناى خواجه ) بوده يا يك گوشش قطع شده يا دو دستش ولو با يكى از دو پاهايش قلم و بريده شده يا مريض باشد اگرچه به همان مرض از دنيا برود يا پير و عاجزى كه از تحصيل واجبات و مهمّات خود ناتوان باشد مجزى و مبرء ذمّه است چنانچه عبدى كه بر ملك آقايش باقى است ولى متشبث به حريّت شده يعنى در معرض آزادى قرار گرفته همچون مدبّر و امّ ولد اگرچه خريد و فروشش در موارد ديگر مشروع
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 189
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٨٩