يعنى لبا مفعول مطلق براى عامل محذوف كه ( البّ ) باشد هست به معناى اقامة يا اخلاصا است چه آنكه كلمه مزبور يا از [ لبّ بالمكان ] يعنى اقامت گزيد در مكان بوده و يا از [ لبّ الشئ ] يعنى خالص و مغز چيز مىباشد .
و اما اينكه [ لبّا ] كه اصل [ لبيك ] است مفرد مىباشد و [ لبيك ] تثنيه جهتش اين است كه به جهت مبالغه آن را تثنيه نمودند تا معنى آن اقامتى بعد از اقامت يا اخلاصى بعد از اخلاص بشود .
سپس مىفرماين :
تحقيقى كه در اين كلمه شد از حيث اصل ادبى آنست ولى معلوم باشد كه اين كلمه [ لبّيك ] در بسيارى از استعمالات به لحاظ اصل مزبور ايراد نشده بلكه آن را موضوع براى اجابت قرار داده و در مقام جواب از آن استفاده مىكند چنانچه در همين مورد بحث جواب است از ندائى كه حقتعالى ابراهيم عليه السلام را به آن خواند و فرمود [ اذّن فى النّاس بالحج ] و ابراهيم نيز چنين نمود .
و سپس در فقره دوم از عبارت مىفرماين :
همزه [ انّ ] را مىتوان كسره داد تا جمله مستأنفه باشد .
و مقصود از استيناف ، استيناف بيانى است يعنى جملهاى كه در جواب سؤال مقدر حمل مىشود پس گويا سائلى مىپرسد لم در جواب گوئيم : انّ الحمد و النعمة اه .
و مىتوان همزه آن را فتحه داد تا با اسم و خبرش در تأويل مصدر رفته و منصوب باشد بنزع خافض زيرا در اصل : لانّ الحمد و النعمه اه بوده سپس لام تعليل را حذف كرده و آن را منصوب نموديم .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 261
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٦١