قوله : و لو زاد بعد تخميسه : ضمير فاعلى در [ زاد ] بمال و در [ تخميسه ] نيز به آن راجعست .
قوله : كما يجب خمسه : يعنى خمس زائد .
متن :
و المراد بالمئونة هنا مئونة السنة ، و مبدؤها ظهور الربح .
مقصود از مؤنه و ابتداء آن
شرح فارسى :
و سپس مرحوم شارح در مقصود از مؤنه و ابتداء محاسبه آن چنين مىفرماين :
مراد از مؤنه كه گفتيم مورد خمس نيست ، مخارج و هزينه مصارف سال است به اين معنا مثلا خرج از محرّم امسال تا محرّم سال آتيه را محاسبه مىكنند از درآمد در ضمن سال آن را برمىدارند و سپس هر قدر اضافه آمد خمسش را مىدهند .
و امّا ابتداء محاسبه آن :
زمانى است كه از كسب و تجارت ربحى بدست آمد كه رأس آن را اوّل سال قرار مىدهند .
مؤلف گويد :
طبق فرموده اخير شارح ( ره ) مناط و ملاك مبدء سال حصول و بروز ربح است اعمّ از اينكه در بروج قمرى ملاحظه شود يا شمسى .
بنابراين توهّمى كه بين بسيارى از عوام بلكه خواصّ شايع و رائجست كه اصرار دارند در اينكه سال محاسبه بايد بحسب شهور قمريّه منظور شود نه شمسى ظاهرا اساس چندانى ندارد .