ماضين كه در فنّ جواهرشناسى تبحّر و تخصّص داشتهاند براى هركدام از اين احجار خواصّى را نقل فرمودهاند از جمله :
در كانىشناسى ص 206 ج 1 در خواصّ عقيق مىفرمايد :
عقيق گرم و تر است مثل طبع خون .
اگر با سوده آن دندان را بشويند زنگ دندان و خون آمدن آن را ببرد .
منع بيرون آمدن خون از اعضاء نمايد ، زنان دائم الحيض را نيكو بود اگر آن را بسوزانند و در آن نيم درم سنگ با شراب سيب به ناشتا بخورند دل را قوى كند و كوبه دل ( طپش دل ) را ببرد خاصّه كه ضعف دل از گرمى بود . انتهى حمد اللّه مستوفى در نزهة القلوب در خواصّ فيروزه گويد :
در او نگريدن نور چشم افزايد و در اكتحال مفيد است ، امّا شكوه پادشاهان كم كند و بدين سبب زنان بيشتر دارند .
و امّا دليل وجوب خمس در معادن :
اخبار كثيرهاى است از جمله حديثى كه مرحوم صاحب وسائل آن را در ج 6 ص 343 به اين شرح نقل فرموده :
محمّد بن الحسن باسنادش ، از محمّد بن علىّ بن محبوب ، از عبّاس بن معروف ، از حمّاد بن عيسى ، از حريز ، از زرارة ، از ابى جعفر عليه السّلام قال :
سئلته عن المعادن ما فيها ؟
فقال : كلّ ما كان ركازا ففيه الخمس .
قوله : ممّا كانت اصله : كلمه [ ممّا ] بيانست از [ ما استخرج ] و
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 229
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٢٩