است و ضمير در [ عليها ] به غنيمت عود مىكند .
قوله : بعد تحصيلها : يعنى تحصيل غنيمت .
قوله : و كذا يقدّم عليه : ضمير در [ عليه ] به خمس راجعست .
قوله : الجعائل على الاقوى : مقصود از [ جعائل ] قراردادهائى است كه منعقد شده .
متن :
( و ) الثاني ( المعدن ) بكسر الدال و هو ما استخرج من الأرض مما كانت أصله ، ثم اشتمل على خصوصية يعظم الانتفاع بها كالملح ، و الجص و طين الغسل ، و حجارة الرحى ، و الجواهر من الزبرجد ، و العقيق ، و الفيروزج ، و غيرها .
شرح فارسى :
مرحوم مصنّف مىفرماين :
دوّم : معدن .
شارح ( ره ) مىفرماين :
كلمه معدن به كسر دال عبارت است از آنچه از دل و درون زمين استخراج مىكنند مشروط باينكه اصل آن از جنس زمين بوده باشد سپس بواسطه فعل و انفعالاتى كه در سطوح و پردههاى زمين صورت گرفته واجد خصوصيّت و مزيّتى شده كه منفعت قابل توجّهى بر آن مترتّب گشته است همچون معدن نمك ، گچ و گل سرشوى ، سنگ آسياب و جواهر قيمتى نظير زبرجد ، عقيق و فيروزه و امثال اينها .
مؤلف گويد :
هركدام از احجار نامبرده چنانچه مرحوم شارح فرموده در اصل خاك بوده ولى بواسطه تحوّلات ارضى مشتمل بر خواصّى شدهاند كه باعث ازدياد قيمت آنها شده و از مرتبه حضاضت به مرحله اوج و كمال برسند و علماء
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 228
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٢٨