و سپس مىافزايند :
اين ضابط وقتى صحيح است كه عرض بلد با ميل اعظم هردو در يك جهت باشند چنانچه قبلا گفتيم ولى در صورتى كه ميل خورشيد در جهت جنوب بوده امّا عرض بلد در جهت شمال باشد اصلا سايه در آن معدوم نمىشود چه مقدار ميل با عرض مساوى بوده يا اينطور نباشد .
قوله : لا يعدم الظّلّ فيه اصلا : ضمير در [ فيه ] به [ ما كان ] راجعست .
قوله : يبقى عند زوال الشّمس منه : ضمير در [ منه ] به ظلّ راجع است .
قوله : تختلف زيادة و نقصانا : ضمير در [ تختلف ] به بقيّة راجع است .
قوله : رؤس اهله : ضمير در [ اهله ] به [ ما كان ] راجعست .
قوله : و قربها : يعنى و قرب الشّمس .
قوله : يعدم فيه يوما : ضمير در [ فيه ] به [ ما كان ] راجعست .
قوله : و هو أطول ايّام السّنة : ضمير [ هو ] به يوما راجعست .
قوله : انقص منه : ضمير در [ منه ] به ميل اعظم راجعست .
قوله : صاعدة و هابطة : مقصود از [ صاعدة ] ميل صعودى شمس در سه ماه ، حمل ، ثور ، جوزا بوده و مراد از [ هابطة ] ميل نزولى شمس در سه ماه سرطان ، اسد ، سنبله مىباشد .
قوله : كلّ ذلك : يعنى تفصيلى كه ذكر شد .
قوله : مع موافقته له : ضمير در [ موافقته ] به عرض بلد و در [ له ] به ميل شمس راجعست .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 61
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦١