قوله : و ما والاها : ضمير مؤنث به [ عدن ] عود مىكند .
متن :
( و ) يجوز أن ( يعول على قبلة البلد ) من غير أن يجتهد ( إلا مع علم الخطأ ) فيجب حينئذ الاجتهاد ، و كذا يجوز الاجتهاد فيها تيامنا و تياسرا و إن لم يعلم الخطأ .
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
به قبله بلاد بدون فحص و اجتهاد مىتوان اعتماد كرد مگر علم بخطاء آن باشد كه در اين صورت براى نماز خواندن تحصيل قبله واجبست .
شارح ( ره ) مىفرماين :
چنانچه اگر احتمال تيامن ( انحراف قبله به سمت راست ) يا تياسر ( انحراف آن به طرف چپ ) داده شود ولو علم بخطاء قبله بلد باشد مىتوان اجتهاد و فحص نمود و تمايل آن براست و چپ را بدست آورد .
مؤلف گويد :
اگر احتمال تيامن يا تياسر داده شود در جواز فحص و اجتهاد شبهه و ترديدى نيست فلذا وجهى به نظر نميرسد كه مرحوم شارح آن را به صورت عبارت فوق مطرح فرمودهاند مگر اينكه بگوئيم مقصود ايشان از عبارت مزبور اين است :
همانطورى كه اگر علم بخطاء قبله بلد باشد واجب است براى تحصيل جهت قبله اجتهاد كرد و در صورت حصول ظن ميتوان به آن عمل نمود عينا اگر در تحصيل تيامن و تياسر اجتهاد نمود و به آن ظن پيدا كرد جايز است به آن عمل كند .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 150
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٥٠