مىشوند از ديدن ستارگان و امارات منصوبه براى تعيين قبله يا آنكه مانعى نباشد ولى جهل و نادانى باعث آن شده باشد نظير شخص عامى و غير مطّلع كه با وجود علائم و امارات چون علم به آنها ندارد نمىتواند قبله را مشخّص كند .
ناگفته نماند كه عامى در صورت مزبور تنها وقتى مىتواند از عادل مطّلع تقليد كند كه زمان براى تعلّم و فراگرفتن علائم و امارات قبله وافى نباشد ولى در صورت وسعت وقت تقليد در حقّش مشروع نمىباشد .
سپس مىفرماين :
اينكه در صورت فقدان امارات تقليد را توسعه داديم و بين اسباب مانعه فرقى نگذاشتيم جهتش اين است كه اطلاق عبارت مرحوم مصنّف مقتضى آن است چنانچه در بين اقوالى كه در اين مسئله هست همين قول اجود و اصحّ آنها مىباشد .
در بعضى اقوال فرق گذاشته شده بين اينكه فقد امارات به واسطه حصول مانع همچون ابر بوده يا علّت آن جهل و نابينائى باشد فلذا در صورت اوّل مرحوم علّامه در قواعد و تذكره و مختلف فرموده تقليد بر وى واجب است اگرچه قدرت بر اجتهاد داشته باشد ولى مرحوم شيخ در مبسوط و مصنّف ( ره ) در بيان فرمودهاند بايد به چهار طرف نماز بخواند چنانچه مرحوم علّامه احتمال وجوب اين را نيز در قواعد داده بلكه در كثيرى از تأليفاتش آن را اختيار نموده است .
ولى صورت دوّم كه فقد امارات بخاطر جهل و نادانى باشد اگر با وجود آن قدرت بر اجتهاد نيست مشهور بين فقهاء
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 153
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٥٣