و امّا اخبارى كه شارح ميفرمايند منافى با اينقبيل اخباريكه دلالت بر تضيق دارد نيست نوعا احاديثى مىباشد كه در مقام تأسيس مشروعيّت تيمّم و تجويز آن براى صاحبان عذر مىباشد و پرواضح است كه اين لسان هرگز منافات با اخبار تضييق ندارد زيرا ادلّه تأسيس نظر به تمام جهات ندارد تا با ادلّه ناظره تهافت پيدا كند مثلا از جمله اين اخبار روايت ذيل است كه صاحب وسائل در ج 2 ص 995 فرموده :
محمد بن على بن الحسين باسنادش از محمد بن حمران و جميل بن درّاج انّهما سألا ابا عبد اللّه عليه السلام عن امام قوم اصابته جنابة فى السّفر و ليس معه من الماء ما يكفيه للغسل ، أيتوضّاء بعضهم و يصلّى بهم ؟ فقال لا و لكن يتيمّم الجنب و يصلّى بهم فانّ اللّه عزّ و جلّ جعل التّراب طهورا كما جعل الماء طهورا .
و امثال اين روايت و بديهى است نمىتوان گفت اين سنخ اخبار از نظر سعه و ضيق وقت اطلاق دارد و تيمّم را در هردو صورت تجويز نموده قهرا با اخبار تضييق وقتى تنافى پيدا كرد بين اين دو را طبق تفصيل مشهور جمع مىنمائيم و مىگوئيم اين اخبار محمول است بر صورت عدم احتمال وجدان آب حتّى در آخر وقت و اخبار تضييق حمل مىشود بر صورت احتمال زيرا همانطورى كه شارح فرمود اخبار مطلقه به لحاظ نظر نداشتنش به تمام جهات بلكه صرف دلالت بر تأسيس با اخبار تضييق منافاتى ندارد پس حق همان فرموده مصنّف در ذكرى است يعنى مطلقا رعايت ضيق لازم مىباشد .
قوله : و هو الذى اختاره المصنف : ضمير [ هو ] به الثانى راجعست .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 573
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٧٣