عمّار قال :
سئلت ابا عبد اللّه عليه السلام عن الفأرة و الوزعة تقع فى البئر ؟
قال : ينزح منها ثلاث دلاء .
متن :
« و الحية » على المشهور و المأخذ فيها ضعيف .
و علل : بأن لها نفسا فتكون ميتتها نجسة . و فيه مع الشك في ذلك عدم استلزامه للمدعى .
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
اگر مار در چاه افتاد و مرد براى آن نيز بايد سه دلو از آب چاه را كشيد .
شارح ( ره ) مىفرماين :
حكم در مار مشهورى بوده و مأخذ آن ضعيف مىباشد و براى آن اينطور علّت آوردهاند كه مار داراى خون جهنده است لاجرم ميته آن نجس بوده و در نتيجه آب چاه متنجّس مىشود ، پس واجبست سه دلو از آن بردارند تا چاه پاك گردد .
ولى اين علّت از نظر ما درست نيست زيرا :
اوّلا : در جهنده بودن خون مار شك و ترديد است و شك در سبب موجب شك در مسبّب يعنى حكم مزبور مىگردد .
ثانيا : بفرض اينطور بوده و ميته مار نجس باشد ولى اين بيان دليل بر وجوب نزح سه دلو نمىشود و از آن اعم است زيرا صرف نجس بودن ميته مار و متنجّس شدن آب چاه با آن چه دليل مىشود كه از آن سه دلو بردارند بلكه با بيشتر و كمتر از آن نيز سازش دارد .
قوله : و المأخذ فيها ضعيف : ضمير در [ فيها ] به حيّه راجع است .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 86
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٨٦