عرض ويا مال وچنانچه گفتهاند تقابل بين ضرر ونفع تقابل عدم وملكه است .
وامّا كلمه « ضرار » آن نيز بمعناى ضرر مىباشد وبعنوان تأكيد آورده شده است ودر اينجا معناى مفاعله كه بين اثنين باشد قطعا مراد نيست چنانچه ضرر وارد ، در مقابل ضرر نيز از آن اراده نشده ، زيرا اينمعنا در باب مفاعله معهود نيست .
وامّا كلمه « لا » بمعناى نفى حقيقت است ، أعم از آنكه حقيقت حقيقتا نفى شده باشد يا ادّعاء وكناية از نفى آثار باشد ، نظير :
لا صلاة لجار المسجد الّا في المسجد .
يا مثل :
يا أشباه الرجال ولا رجال .
كه در اين قبيل موارد بلاغت كلام مقتضى است كه از آن نفى حقيقت بطور ادّعا اراده شود .
باتوجّه باينمقدّمات مىگوئيم :
معناى حديث چنين ميشود : حقيقت ضرر وماهيّت آن منفى است ، لذا اينكه برخى فرمودهاند ، معناى حديث اينستكه :
در اسلام حكم ضررى يا ضرر غيرمتدارك جعل نشده است بنظر صحيح نمىآيد .
3 - نسبت لا ضرر با ادلّه ديگر
مقصود از « لا ضرر » نفى حكمي است كه براي افعال بعناوين اوليّه ثابت بوده يا توهّم ثبوت آنها ميشود در حال حاضر نه آنكه اينحديث حكم ثابت بعنوان ضرر را نفى كند نظير حديث رفع نسبت به نسيان وخطاء چه آنكه حديث مزبور احكام واقعيّه بعنوان اوليّه را دفع مىكند ، نه حكم در حال خطاء يا