محل شاهد فقره « ما لا يعلمون » است كه بنصّ اينحديث شريف عقاب از احكامى كه معلوم نيستند برداشته شده .
دوّم : حديث النّاس في سعة ما لا يعلمون .
كه در اين حديث نيز غيرعالمين در توسعه قرار داده شدهاند ومقصود از توسعه آنستكه اگر حرام واقعي را مرتكب شوند يا واجب واقعي را ترك كنند ومنشاء جهل قصور باشد عقاب ندارند ومراد از برائت همين معنا است .
سوّم : حديث حجب : ما حجب اللّه علمه عن العباء فهو موضوع عنهم .
مفاد اين حديث آنستكه آنچه را خداوند بيان نفرموده يعنى ، بدست مكلّفين نرسيده تكليفي در آن ثابت نيست ومنظور از برائت همين است ونيز باخبار ديگرى كه از نظر مفاد ومضمون قريب باين أحاديث هستند استدلال شده .
وامّا اجماع :
محقّقين از اصوليون عملا وقولا اجماع دارند بر اينكه در شبهات تكليفيّه برائت جارى ميشود ، أعم از آنكه منشاء شبهه فقدان نص بوده يا اجمال نص باشد يا تعارض نصيين فرض شود .
وامّا عقل :
قطعا ومسلّما يكى از احكام عقليّه ، قبح عقاب بلابيان است كه از آن به برائت عقليّه تعبير مىكنند ودر شكوك بدويّه اينمعنا محقّق بوده وعقل به قبح عقاب حاكم است لاجرم بمقتضاى اين حكم مىتوان برائت جارى نمود .
ادلّه اخبارىها
ايشان به سه دليل تمسّك كردهاند وبكمك آنها احتياط را واجب دانستهاند :
1 - آيات از قبيل آياتي كه از عمل بغير علم ما را نهى كردهاند ، همچون :