مصنّف مىگويد :
جواب اوّل ودوّم را تضعيف كردهاند وشرح آن چنين است :
امّا بيان تضعيف جواب اوّل ، مىگوئيم :
زائد بودن لام بر سر خبر مبتدأ اختصاص بشعر داشته ودر كلام منثور ابدا جايز نيست اين لام بر خبر درآيد .
وامّا بيان تضعيف جواب دوّم : جمع بين لام تأكيد وحذف مبتدأ مانند جمع بين دو امر متنافى است زيرا آوردن « لام » زائده بمنظور تأكيد است وحذف مبتدأ با تأكيد تنافى دارد .
وبعضي ديگر گفتهاند :
در آية شريفه « انّ هذان لساحران » انّ بمعناى « نعم » نيست بلكه حرف تأكيد بوده منتهى اسمش ضمير شأن بوده وجمله اسميه « هذان لساحران » خبرش مىباشد .
مصنّف گويد :
اين قول نيز ضعيف است زيرا ضمير شأن بمنظور تقويت كلام وضع شده وچيزى كه غرض از وضعش تقويت كلام است با حذفش مناسبتى ندارد واگر در برخى موارد شنيده شده كه ضمير شأن حذف شده بايد آنرا شاذ دانست مگر در باب « انّ » مفتوحه در صورتيكه مخفّف شده باشد چه آنكه حضرات حذف ضمير شأن در اين مورد را سهل وآسان تلقى كردهاند زيرا در كلامي وارد شده كه بناء بر تخفيف آن گذارده شده است از اينرو به تبعيت حذف نون ضمير را نيز حذف مىكنند مضافا باينكه اگر ضمير مزبور در اين باب ذكر شود تشديد دادن به « انّ » نيز واجب است زيرا ضمائر أشياء را به أصل خود برمىگردانند لذا در صورت وجود ضمير در كلام « ان » مخفّه بايد باصلش كه مشدّده باشد برگردد وشاهد بر اين گفتار آنستكه :
آنانكه مىگويند : لدو لم يك وواللّه در وقت اتّصال ضمير مىگويند :
لدنك ولم يكنه وبك لا فعلنّ .
يعنى أصل « لد » لدن وأصل « لم يك » لم يكن بوده منتهى وقتي ضمير بآنها
الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — صفحة 258
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٥٨