وامّا اينكه أكثر علماء گفتهاند :
در حال نصب وجرّ « هذين » گفته مىشود .
بايد بگوئيم :
اين كيفيت در « هذين » اعراب نيست تا با مبنى بودن آن تنافى داشته باشد .
اين وجه را ابن حاجب اختيار نموده است .
مصنّف مىگويد :
طبق گفته ابن حاجب خواندن « هذان » به قياس وقاعده نزديكتر است تا « هذين » زيرا أصل در مبنى آنستكه صيغه آن مختلف نشود .
از اين گذشته قرائت « هذان » با الفي كه در « ساحران » هست مناسبت دارد چنانچه عكس آن نسبت به « ياء » در آية « احدى ابنتي هاتين » مىباشد يعنى : خواندن « هاتين » با ياء به قياس وقاعده نزديكتر است از « هاتان » مضافا باينكه قرائت با « ياء » با « ابنتي » انسب است .
در نتيجة بايد گفت :
در آية مورد صحبت يعنى « انّ هذان لساحران » وجهي را كه ابن حاجب گفته است بنظر موجّه مىآيد .
بعضي ديگر از أدباء گفتهاند :
چون « الف » كلمه « هذا » با الف تثنيه در تقدير اجتماع كردهاند بعضي سقوط الف تثنيه را مقدّر گرفتهاند وچون « الف » هذا قابل تغيير نيست پيوسته در تمام حالات لفظ « هذان » استعمال ميگردد .
شرح
قوله : ويقلن شيب قد علا الخ :
تجزيه وتركيب
يقلن : فعل مضارع ، صيغه جمع ، مؤنث ، غائب ، ثلاثي مجرد ، از باب نصر ، ينصر ، أجوف واوى ، معلوم ، متعدّى ، مبنى .
الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — صفحة 260
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٦٠