مىكرد ، خاصه شلّيك نظام ، كه امسال محض خود نمائى به ترتيب قلعه و جنگ ، روبرو شليك مىشد ، در هيچ جنگ بزرگى اين قدر توپ و تفنگ خالى نشده ، البته دو هزار تومان باروت « 1 » صرف شد ، فرداى آن شب « سنىها » به « مكّه » رفتند ، اگر چه رؤيت هلال ذى حجه ، بر « شيعه » و « سنى » مشتبه نبود ، و معذلك به فتواى مفتى طائف ، آنها عمل حج را يك روز پيش انداختند ، و من جانب اللَّه « 2 » بود ، زيرا كه اگر غير از اين مىشد ، از كثرت جمعيت به « شيعه » بد مىگذشت .
مكّه مكرّمه
« بكّه » و « فاران » نيز مىگويند ، اين شهر سعادت قرين ، در جهت شرق جنوبىِ « بحر احمر » واقع ، از لنگر گاه « جدّه » ، به مَشْىِ شتر دوازده ، و از « مدينهء منوره » هشتاد فرسخ دور ، و مسكن شصت هزار نفوس مسلم بومى و مهاجر و مجاور است ، كوچه و بازار و ابنيههاى اين شهر شهير ، بسيار منظم و معمور ، و سراسر تجلى زا از انوار خدا ، و جلوه گاه انبياء و اولياء است . اين شهر مقدس به سه باروى تو در تو محاط و محفوظ ، و در وسطش « حرم شريف » كه طولًا چهار صد ، و عرضاً سيصد و چهار ذرع ، كه تربيعاً « 3 » يكصد و بيست و يك هزار و ششصد وسعت دارد واقع است ، و « حرم شريف » نيز ، از چار اطراف به قباب « 4 » توأمان ( جفت ) مستور ، و در وسط حرم هم ، « كعبة اللَّه » فيوضات بخش مشتاقين است ، « مقام حضرت ابراهيم » و « جبرائيل » و « حجر اسماعيل عليهما السلام » و مولد « حضرت فخر كاينات صلى الله عليه و آله » ، و « خديجة الكبرى » ، و « فاطمه زهرا » عليهما السلام نيز ، از مقامات جليله اين « بلده معظّمه » است ، و مانند « جبل عرفات » و « جبل ابى قبيس » و « جبل حرا و ثور » ، محال « 5 » واجب الزياره هم ، در اطراف و انحاء اين شهر مكرم ، جلا ساز قلوب
هامش
( 1 ) - در متن باروط نوشته شده است .
( 2 ) - [ عنايتى ] از سوى خداوند
( 3 ) - چهار گوشه ، مربع مساحت از نظر متر مربع
( 4 ) - گنبدهاى جفت و كنار هم
( 5 ) - مكانها