و نخوابد تا به خلا نرود . و داخل شدن حمام در عين امتلاى معده ، بدترين علتهاست .
و حمام تابستان بهتر از
[ 14 a ]
حمام زمستان است . و خوردن گوشت قديد در شب معين بر موت است . و نزديكى با زن پير ، خرابكنندهء عمر دوستان است . و واجب است اينكه ترتيب طعام - من أوله إلى آخره - بر اين مثال باشد كه ابتدا كند اولا به نان و نمك - به جهت متابعت سنت سنيّهء خير البشر كه فرموده است : « فيه شفاء لكل داء » . « 1 »
مخفى نماند كه در احاديث ائمّه - صلوات اللّه و سلامه عليهم ما دام الليل و النهار - نيز وارد شده است كه « لو يعلم الناس لما داووا مرضاهم إلّا به » . « 2 » و از حضرت امير المؤمنين ( ع ) كه فرموده : « إبدوا بالملح في اوّل الطعام . فلو علم الناس ما في الملح لاختاروا على الترياق المجرّب » . يعنى ابتدا كنيد به نمك در اوّل طعام . پس اگر مىدانستند مردم چيزى را كه در نمك است ، هرآينه اختيار مىكردند آن را
[ 14 b ]
بر ترياق مجرّب . انتهى .
بعد از نمك و نان ، با سفيد باجات يعنى شوربا كه ترشى نداشته باشد . بعد از آن آنچه در آن ترشى باشد - به جهت برانگيختن خواهش طعام بعد از آن قليهها ، و بعد از آن حلواها . كه چون حلوا ، ثقيل و بطىء الهضم است آخر اغذيه باشد .
مجملا ، قوانين اكل جمعى كه خواهند حفظ صحت نمايند تا به امراض صعبه گرفتار نشوند ، چهار است :
اول اختيار نوع غذا به اختيار كميت آن . يعنى آنچه ميل مىنمايند از اغذيهء حقيقيهء معتاده باشد نه دوائيّه و غريبه و مقدار آن نسبت به هركسى مختلف مىباشد . پس هر كس را بايد كه به مقدار قوّت هاضمه و عادت سابقه ، غذا ميل نمايد .
دويم رعايت وقت غذا و آن وقتى است كه معده از غذاى هضم سابق فارغ شده باشد ، اشتهاى صادق به هم رسيده باشد . چه اگر اشتهاى صادق نباشد مورث امراض
هامش
( 1 ) . در آن ، بهبودىيابى براى هر بيمارى است .
( 2 ) . اگر مردمان آنچه در نمك است مىدانستند جز به كمك آن بيماران را درمان نمىكردند . با روايت ديگر در بحار الانوار ، ج 66 ، ص 395 آمده است .