دانش پزشكى ، بخش كاربردى و كوتاهنويس شدهء آن را خواهانند .
مترجم به درخواست فرمانرواى ياد شده ، بخش يادكرد شراب را حذف مىكند كه با قياس با رساله ، خود يكى از مباحث مفصّلتر متن عربى است . و در برابر آن دو باب ديگر به آن مىافزايد و آن را به چهارده باب مىرساند كه به شمارهاى برسد كه با تعداد معصومينى كه شيعيان بدان معتقدند برابر باشد . حجم متن فارسى ، نزديك دو تا سه برابر عربى كه به مناسبت موضوع از ديگر نوشتارها و به ويژه احاديث كتب شيعه نيز استفاده شده است .
احمد منزوى تنها از يك نسخهء پارسىگردان آن ياد كرده است . « 1 » نگارندهء اين سطور نيز با بازبينى فهارس ايران و تركيه ، نسخهء ديگرى از آن نيافت . امّا مهم آن است كه متن عربى - و نه ترجمهء فارسى آن - خردورزانه تأليف شده است . امروزه نيز مىتوان دستورات توصيه شده را به كار برد كه مىتوان در پيشگيرى بسيارى بيمارىها مؤثر باشد . اما كارى كه عبد الكريم قزوينى انجام داده ، سبب شده كه ديگر خوانندهء امروزى ديدگاهى علمى به آن نداشته باشد . چنان كه ياد خواهد شد به نظر مىرسد عبد الكريم قزوينى ، پزشكى پيشه نبوده و گفتار او حكايت از فقاهتورزىاش دارد . به هر سوى مترجم آن را از رسالههاى بوعلى نگاشت ياد كرده و چنانچه انتساب آن به پورسينا نيز در آينده رد شود ، دستكم رسالهاى است كه يادگار دوران صفويه بوده و يادكردى نيز از يك فقيه شده كه در آينده شايد رسالههاى ديگر او منتشر شود و اين رساله نيز بتواند زوايايى تاريك از زندگى او را روشن كند .
شيوهء تصحيح
نخست ، نسخهاى كه تاكنون يگانه شمرده شده ؛ پايه قرار گرفت . پس از آگاهى از نسخهء عربى ، به اصلاح برخى ابهامها و افتادگىها و با كمك نسخهء عربى پرداخته شد .
هامش
( 1 ) . فهرستوارهء كتابهاى فارسى ، ج 5 ، ص 3511 .