است . پس آن از ديگر اقسام ، قوّتش زياده است و سريع الاستحاله نيست .
و سبب اختيار دهن بلسان با ظهور فوايد عام « 1 » ، چه حاجت بيان است .
پوشيده نماند كه در اجزاء ترياق ، بعض « 2 » ادويه است « 3 » كه در خواص و آثار متحدند و قريب به يكديگرند و از جمع مجموع تكرار و تقويت بعضى به حسب ظاهر ، ظاهر مىشود . پس لايق آن است كه علت اجتماع ، مذكور شود و آن مثل انيسون است و رازيانه و تخم كرفس و فطراساليون « 4 » و فلفلين و دار فلفل « 5 » و سنبل الطيب و ناردين و روغن بلسان و حب بلسان « 6 » و فوتنج جبلى « 7 » و مشكطرامشيع .
سبب جمع انيسون و رازيانه آن است كه انيسون تجفيف بيشتر دارد و قوتش زياده است . و رازيانه حواس نگاه مىدارد و مصلح ضرر انيسون است . و هريك ، مصلح ضرر بعض « 8 » ادويه است . پس اختيار هر دو نمودهاند « 9 » تا در حكم دوايى قوى بىمضرّت باشند « 10 » .
و وجه جمع « 11 » تخم كرفس و فطراساليون آن « 12 » است كه تخم كرفس بستانى بيشتر از فطراساليون تقويت معده دارد . و فطراساليون در ديگر خصال اقوى است به جهت و چه مذكور ، جمع هر دو نمودند .
و علت اختيار فلفلين آن است كه سفيد ، تقويت معده بيشتر دارد و سياه ، تجفيف بيشتر دارد بر قول بعضى . و چون فلفلين ، لطافت دارند و دار فلفل ، غلظ « 13 » و ثبات دارد و « 14 » به سموم نافع است هر سه قسم را جمع نمودند تا در حكم دوايى واحد قوى الاثر باشد در آثار مذكوره .
[ 27 a ]
و سبب جمع سنبل الطيب و ناردين آن است كه سنبل ، قوىتر از ناردين است در
هامش
( 1 ) . ن : آن .
( 2 ) . ن : بعضى .
( 3 ) . ن : هست .
( 4 ) . ن : + است .
( 5 ) . م : + است .
( 6 ) . ن : + است .
( 7 ) . م : + است .
( 8 ) . ن : بعضى .
( 9 ) . ن : نمودند .
( 10 ) . ن : باشد .
( 11 ) . ن : - و وجه جمع .
( 12 ) . م : - آن .
( 13 ) . س : غلط ، ن : خلط ، م : علط .
( 14 ) . م : - و .