اقاقيا « 1 » كه عرض « 2 » معتد به از ادخال هر دو تجفيف است .
و سبب اختيار قلقطار از ميان زاجات آن است كه متوسط است نسبت « 3 » به باقى اجسام . و وجه اختيار محرق آن است كه تجفيف محرق زياده است .
و سبب اختيار « 4 » اقاقيا « 5 » آن است كه با شدّت تجفيف ، حرارت « 6 » منفذهء « 7 » بسيار « 8 » دارد و تقويت اعضاء نيز مىنمايد .
و قسم دوم « 9 » آن است كه با تجفيف ، فوايد ضروريه ديگر از آن « 10 » ظاهر مىشود مثل اسقيل و اسقورديون و ايرسا و انيسون « 11 » و افيون و جاوشير و سكبينج « 12 » .
مجملا هر ادويهاى « 13 » كه در مرتبهء سيوم « 14 » يا « 15 » چهارم خشك باشد ، تجفيف تمام دارد .
امّا ممدّات « 16 » آنچه شريك
[ 26 b ]
نفس « 17 » فعل باشد در قسم ثانى مقويّات و مجففات و منقيّات مذكور شد . و آنچه مبدرق است و اثر دارد « 18 » به عمق بدن مىرساند ، مفتحات « 19 » است مثل رازيانه « 20 » و تخم كرفس و زعفران و غير آن .
اما مصلحات ، ظاهر است « 21 » حدّت ادويه و دافعات « 22 » ضرر « 23 » است از كاسرات حدت « 24 » ادويه ، صمغ عربى « 25 » و رب السوس است « 26 » كه حدّت ادويه زايل مىگردانند « 27 » . و عرض « 28 » معتد به از ادخال آنها ، فايده مذكور است .
و سبب اختيار صمغ بر كثيرا ؛ آن است كه تجفيف صمغ زياده است . اگرچه در بعضى نسخ ، كتيرا « 29 » نيز آوردهاند جهت غرض « 30 » مذكور .
هامش
( 1 ) . س : آقاقيا .
( 2 ) . ن و م : غرض .
( 3 ) . س : نسبة .
( 4 ) . ن و م : + محرق .
( 5 ) . س : آقاقيا ، ن : اقاقيا ، م : اقياقيا .
( 6 ) . س : حرارة .
( 7 ) . م : منقعده .
( 8 ) . ن : - بسيار .
( 9 ) . م : دويم .
( 10 ) . ن : ضروريهء ديگر آن را .
( 11 ) . م : انيون .
( 12 ) . ن : سكبن .
( 13 ) . م : دوايى .
( 14 ) . س : سئوم ، ن : سيم .
( 15 ) . م : و .
( 16 ) . م : حمدات .
( 17 ) . ن : معش ( ؟ ) ، م : نقش .
( 18 ) . ن و م : + و .
( 19 ) . ن : منفخات .
( 20 ) . م : رازبه .
( 21 ) . ن : مصلحات كاسرات .
( 22 ) . م : رافعات .
( 23 ) . ن : + ادويه .
( 24 ) . م : خده .
( 25 ) . ن : + است .
( 26 ) . ن : - است .
( 27 ) . ن : مىگرداند .
( 28 ) . ن : غرض .
( 29 ) . ن : كثير .
( 30 ) . س : عرض ، ن : غرض .