بعضى آن است كه عرض « 1 » معتد به از آن مخصوص تقويت « 2 » است مثل گل و عصارهء لحية التيس .
و سبب اختيار گل آن است كه تقويت « 3 » تمام اعضا دارد و به عطريّت « 4 » مناسب روح است و جزو حارّ دارد كه تنفيذ « 5 » جزو « 6 » بارد مقوى « 7 » مىنمايد و اثرش به اعماق بدن مىرساند « 8 » و مصلح بعض ادويه « 9 » است مثل رب السوس .
و سبب اختيار لحية التيس آن است كه اعضاء ضعيفه را قوّت « 10 » بسيار مىدهد . و بهترين دوايى « 11 » است جهت « 12 » قرحهء امعاء . به شش نافع است .
و بعضى آن است كه عرض « 13 » معتد به از ادخال آن محض تقويت نيست ، بلكه با تقويت خاص و عام ، ديگر فوايد از آن تقويت زايد از آن ظاهر مىشود مثل : كندر و اسقيل و اسطوخودوس و اسارون و اقاقيا « 14 » و حبّ بلسان و حماما « 15 » و گوشت افعى و دارچينى و روغن بلسان و ريوند چينى و زعفران و سنبل الطيب و ساذج « 16 » و سليخه سوداء و صمغ البطم « 17 » و فلفل و فقاح اذخر « 18 » و قفر اليهود و قنطوريون « 19 » و ميعه و ناردين و صمغ عربى كه اين ادويه ، مقويّات مطلقه را مدد مىرساند « 20 » و هريك ، اثر خاص معتد به دارند و فازهريت « 21 » و تجفيف و تنقيه .
امّا مجففات بر « 22 » دو قسم است :
يك قسم آن است كه از براى محض تجفيف « 23 » داخل كردند مثل قلقطار « 24 » محرق و
هامش
( 1 ) . م : غرض .
( 2 ) . س : تقوية .
( 3 ) . س : تقوية .
( 4 ) . س : عطرية ، ن : عطرته .
( 5 ) . ن : مفيد ، م : سفيد .
( 6 ) . م : حرو .
( 7 ) . م : مغوى .
( 8 ) . ن : برساند .
( 9 ) . ن : + آن .
( 10 ) . س : قوة .
( 11 ) . م : دوالى .
( 12 ) . س : جهة .
( 13 ) . م : غرض .
( 14 ) . س : آقاقيا .
( 15 ) . ن و م : حمايا .
( 16 ) . س و ن : سادج .
( 17 ) . س و ن : سادج .
( 18 ) . س : ارخر .
( 19 ) . م : قنطريون .
( 20 ) . س و ن : سادج .
( 21 ) . س : فازهرية ، م : فادزهرته .
( 22 ) . م : - بر .
( 23 ) . س : تحفيف .
( 24 ) . ن : فلقطار .