و وجه اختيار رب السوس آن است كه رطوبات « 1 » معتدل موافق بدن دارد . و فوايد ديگر دارد مثل دفع ضرر بعض « 2 » ادويه . و تنقيه نيز دارد و از دافعات ضرر مثل كرسنه است .
و همچنين عسل و بيشتر ادويهء ترياق كه با فوايد كليهء مخصوصه خاصيّت اصلاح نيز دارد چنانچه معلوم شد .
امّا حافظ قواى « 3 » ادويهء حارّه داخلا و خارجا ، اشرف همهء افيون است كه به « 4 » برودت مزاج ، قوت ادويه را از فرط تحليل نگاه مىدارد . و خاصيّت ديگر نيز دارد كه آن تسكين اوجاع و تجفيف است « 5 » و به جهت اغراض مذكوره « 6 » بزربنج « 7 » و جوز ماثل آوردهاند و اكثر به جهت مضرت « 8 » به اعضاء شريفه هر دو را ترك نمودهاند « 9 » ؛ و « 10 » به افيون اكتفا كردهاند « 11 » .
امّا آلت امتزاج و اذابت « 12 » ، عسل حاشا و شراب و روغن بلسان است .
و « 13 » سبب اختيار عسل از سه جهت است :
يكى آنكه عسل ، بشاعت « 14 » ادويه مىبرد « 15 » و شكر و حلويات ديگر در مرتبهء عسل نيست « 16 » .
دوم آنكه « 17 » مقاومت « 18 » با سموم دارد .
سيوم « 19 » آنكه مصلح بعض « 20 » ادويه است .
و « 21 » اختيار عسل حاشا به جهت آن است كه حاشا ، مفتّح و ملطّف و مقطع و مدرّ بول
هامش
( 1 ) . ن : رطوبت .
( 2 ) . ن : بعضى .
( 3 ) . ن : قوى .
( 4 ) . م : - به .
( 5 ) . ن : - است .
( 6 ) . ن : + در بعضى نسخ .
( 7 ) . ن : بزرنيخ ( ؟ ) ، م : بن در اين نسخه بىنقطه است .
( 8 ) . س : مضرة ، ن : - مضرت .
( 9 ) . ن : نموده .
( 10 ) . م : - و .
( 11 ) . ن : نمودهاند .
( 12 ) . س : اذابة ، ن و م : اذابه .
( 13 ) . ن : - و .
( 14 ) . س : بشاعة ، ن : بشاعت .
( 15 ) . ن : مىرود .
( 16 ) . م : - عسل نيست .
( 17 ) . ن : - عمل نيست دوم آنكه ، + دوم .
( 18 ) . س : مقاومة .
( 19 ) . ن : سيم .
( 20 ) . ن : بعضى .
( 21 ) . ن و م : + وجه .