جزو دوم « 1 » در وجه اختيار هريك از اجزاء ترياق على السبيل التفصيل
اجزاى ترياق فاروق دو نوع است :
يك نوع آن است كه علت ادخال آن نفس علّت است يعنى علّت اختيار آن به عينه ، مقصود اصلى تركيب است .
و نوع ديگر آن است كه علت اختيار آن نفس علّت نيست .
و اوّل بر دو قسم است : فاعل و ممدّ « 2 » .
اول فادزهرات و مقويّات و منقيّات و مجففّات « 3 » و مقطعات است كه ادخال اين نوع ادويه از براى نفس سم است .
و ثانى ، دوايى چند است كه ممدّ افعال مذكوره باشد و بر دو قسم است :
يا شريك فعل « 4 » است يعنى نفس فعل را مدد مىكند ، يا نه بلكه تنفيذ و بدرقه دارد . و قوّت « 5 » دواى مقصود ، به اقاصى بدن مىرساند .
و نوع ديگر « 6 » كه علت اختيارش ، نفس علت نيست ، ادخال آن دوم « 7 » به جهت كسر حدّت « 8 » دفع ضرر است يا از براى ابقاى قوّت يا به جهت تخمير « 9 » و مانند آن است « 10 » .
و بعضى از ادويه ، متّصف است به يك اثر و بعضى به دو اثر و بعضى بيشتر .
امّا فادزهرات و ادويهاى كه مقاومت با سموم دارد « 11 » و در نهش هوام و غيرها نافعند ، اين ادويه است « 12 » : اسقيل و گوشت افعى - به مذهب بعضى - و اسقورديون ، ايرسا ، افيلون « 13 » ، اسطوخودوس « 14 » ، انيسون ، بنطافلن « 15 » ، تخم حرف « 16 » بابلى ، رازيانه ، جعده ،
هامش
( 1 ) . ن : دويم .
( 2 ) . م : ممد و فاعل .
( 3 ) . س : محففات .
( 4 ) . ن : نقل ، م : شريك نفسل .
( 5 ) . س : قوه .
( 6 ) . م : دوم .
( 7 ) . م : - دوم .
( 8 ) . س : حده .
( 9 ) . س : تحمير ، ن : تخمير .
( 10 ) . م : - است .
( 11 ) . ن : دارند .
( 12 ) . ن : ادويهاند .
( 13 ) . س : بىنقطه است ، ن : افتيمون ، م : افينون .
( 14 ) . م : امطوخودوس .
( 15 ) . ن : پنطافلن ، م : بيطافلن .
( 16 ) . ن : خرف ، م : خزف .