معدنى ، دوم حيوانى ، سيوم قفر اليهود « 1 » .
شيخ فرمايد كه قفر ، بعضى در كوهها باشد و بعضى در آب پيدا شود « 2 » .
و تميمى گويد « 3 » : قفر اليهود « 4 » دو نوع است و هر دو قسم در بحر يهود « 5 » مىباشد « 6 » نزديك به « 7 » بيت المقدس و شام . و يك قسم آن است كه زمين ساحل را مىكنند و از آنجا بيرون مىآورند « 8 » . و قسم دوم آن است كه در ايام زمستان ، دريا چون به حركت و اضطراب مىآيد « 9 » از قعر ، قفر اليهود را برمىكند و به ساحل مىاندازد
[ 22 b ]
و بوى نفط كند « 10 » .
مختار ، قسم اول است . و بيشتر آن است كه قفر اليهود را مخصوص به آن قسم مىگردانند و جزء ترياق ، اكثر « 11 » نيز همان نوع است . بهترين ، قوىالرايحهء « 12 » ثقيل است كه رنگ قير داشته باشد و سياه تيره مغشوش است « 13 » به زفت .
جالينوس گويد : گرم و خشك است « 14 » در دوم « 15 » .
و شيخ فرمايد : گرم است در سيوم « 16 » .
به نهش تمام هوام نافع است و تقويت « 17 » اعضاء دارد « 18 » ، سينه را پاك سازد . خون بسته بگدازد و قرحهء شش را نافع بود « 19 » .
هامش
( 1 ) . س : فقر اليهود .
( 2 ) . قانون در طب ، ج 2 ، ص 293 .
( 3 ) . او محمد بن احمد بن سعيد تميمى مقدسى . . . طبيبى از مردم بيت المقدس بود . . . به تركيب داروها علاقه خاصى داشت و ترياق فاروق را با افزودن بعضى از مواد تكميل كرد . كتابهاى زيادى دربارهء ترياق دارد . . .
در حدود سال 370 ه . ق در مصر زنده بوده است ( مقدمهء صيدنه فى الطب ، عباس زرياب ، ص پنجاه ) .
( 4 ) . س : فقر اليهود .
( 5 ) . ن : يهودا .
( 6 ) . م : باشد .
( 7 ) . ن : - به .
( 8 ) . ن : آرند .
( 9 ) . ن : آيد .
( 10 ) . تذكرهء جامع ابن بيطار ، ج 2 ، ص 274 .
( 11 ) . ن و م : ترياق اكبر .
( 12 ) . م : قوى الرائحه .
( 13 ) . م : اشت .
( 14 ) . ن : + و .
( 15 ) . ن : دويم . تذكرهء جامع ابن بيطار ، ج 2 ، ص 275 .
( 16 ) . ن : سيم . شيخ آورده كه در سوم گرم و تا سوم خشك است ( قانون در طب ، ج 2 ، ص 294 ) كه منطبق بر يادكرد كمال الدين حسين شيرازى در نوشتهء بالا نيست .
( 17 ) . س : تقويه .
( 18 ) . م : + و .
( 19 ) . ن : است .