و صاحب جامع گويد : قسط هندى سياه و « 1 » شيرين است و قسط بهرى سفيد تلخ « 2 » .
و تحقيق بعضى متأخّرين آن است كه قسط شيرين را قسط رومى گويند و آن بيخ سوسن « 3 » سفيد است كه روميان در « 4 » ميان بنفشه مىپرورند و « 5 » مشهور به « 6 » بيخ بنفشه است . و قسط هندى ، قسط تلخ است .
قسط مر ، گرم و خشك است در سيوم « 7 » ، و گويند خشك است در دوم « 8 » .
به لدغ « 9 » عقرب و افعى و نهش حيوانات فايده دهد « 10 » . مدر بول و طمث بود ، سينه و جگر و سپرز و رحم پاك سازد « 11 » . سنگ گرده و مثانه بريزاند . حبّ القرع و كرم دراز بيرون آرد « 12 » و اخلاط از عمق بدن به ظاهر كشد .
شربتى يك درم است « 13 » .
مضر است به مثانه « 14 » ، مصلحش گل و قند است . مضر است به شش ، مصلحش انيسون است .
بدلش دو وزن عاقر قرحا « 15 » .
قردمانا
كروياى جبلى است . و جروياى « 16 » برّى نيز خوانند « 17 » . و آن تخم قوقالس « 18 » گويند .
نوعى از دوقو است .
مختار ، تازهء جبلى است « 19 » قوىالرايحهء « 20 » تيز است كه اندك تلخى داشته باشد .
گرم و خشك است در سيوم « 21 » مدر بول و طمث « 22 » و مفتّح سدهء احشاء ، مفتّت « 23 »
هامش
( 1 ) . م : - و .
( 2 ) . تذكرهء جامع ابن بيطار ، ج 2 ، ص 262 .
( 3 ) . م : سوس .
( 4 ) . م : - در .
( 5 ) . ن : - و .
( 6 ) . ن : - به .
( 7 ) . ن : سيم .
( 8 ) . ن : دويم .
( 9 ) . س : لدع ، ن : لدغ .
( 10 ) . ن : + سدّهء جگر بگشايد .
( 11 ) . ن : + و .
( 12 ) . ن : آورد .
( 13 ) . ن : - است .
( 14 ) . ن : ميانه .
( 15 ) . ن : + است .
( 16 ) . ن : كروياء .
( 17 ) . ن : گويند .
( 18 ) . ن : قوقانس ، + بود .
( 19 ) . ن : بود .
( 20 ) . م : قوى الرائحه .
( 21 ) . س : سئوم .
( 22 ) . م : + بود .
( 23 ) . م : مفتست .