بعضى اشقر و بعضى سفيد « 1 » . عصارهء آن مثل اقاقيا مىگيرند « 2 » و خشك مىسازند . و در حرف هاء « 3 » هيوقسطيداس « 4 » ذكر مىكند .
و مىگويد كه آن كس كه گمان برده كه هيوقسطيداس « 5 » ، لحية التيس يا عصارهء اوست غلط كرده و خطا نموده بلكه « 6 » آن نوعى از طراثيث صغير است كه در اصل درخت لحية التيس مىرويد و با لحية التيس مذكور شد .
و در حرف لام از جالينوس نقل مىكند « 7 » كه هيوفسطيداس « 8 » قبضش « 9 » زياده از لحية التيس است و مرضى [ كه ] « 10 » از تحلب « 11 » مواد « 12 » پيدا مىشود به قوّت « 13 » تمام ، ازاله مىنمايد مثل رفتن خون و حيض و اسهال و قروح امعاء و تقويت « 14 » اعضاى ضعيف مىنمايد و از اين جهت مخلوط مىسازند به اضمدهء « 15 » جگر و معده و در معجونى كه گوشت افعى دارد و آن ترياق است داخل مىكنند جهت « 16 » تقويت و تشديد اعضاء . و قوّتش مثل قوّت « 17 » اقاقيا « 18 » است الّا آنكه ، قبض و تجفيفش « 19 » زياده است « 20 » .
غرض از اين « 21 » تفصيل آن است كه كلام قوم ، مختلف و مضطرب « 22 » است . آنچه از سخنان سابق معلوم مىشود آن است كه هوقسطيداس « 23 » كه در ترياق مذكور است غير لحية التيس مشهورند « 24 » .
و آنچه
[ 20 b ]
از سخن شيخ « 25 » و صاحب منهاج « 26 » و متأخّرين مفهوم مىگردد آن است كه « 27 »
هامش
( 1 ) . ن : + است .
( 2 ) . م : مىگرند .
( 3 ) . م : حرفها .
( 4 ) . ن و م : هوفسطيداس .
( 5 ) . ن : هوفسطيداس .
( 6 ) . س : بلك .
( 7 ) . ن : مىكنند .
( 8 ) . م : - ذكر مىكنند و مىگويد كه آن كس . . . جالينوس نقل مىكند كه هيوفسطيداس .
( 9 ) . س : فيضش ، ن و م : قبضش .
( 10 ) . س : - كه ، افزوده ن و م .
( 11 ) . ن : تجلب .
( 12 ) . م : + ييد .
( 13 ) . م : تقويت .
( 14 ) . س : تقويه .
( 15 ) . م : اصمده .
( 16 ) . س : جهة .
( 17 ) . س : قوة .
( 18 ) . س : آقاقيا .
( 19 ) . س : تحفيفش ، ن : تجنيفش .
( 20 ) . تذكرهء جامع ابن بيطار ، ج 2 ، ص 379 .
( 21 ) . ن : - اين .
( 22 ) . م : مضطرب و مختلف .
( 23 ) . ن : هوفسطيداس ، م : فسطيداس .
( 24 ) . م : مشهور است .
( 25 ) . قانون در طب ، ج 5 ، ص 238 تا 240 .
( 26 ) . مقصود ابن جزله و صاحب منهاج البيان است .
( 27 ) . م : + از .