حبّ الغار
غار درختى بزرگ است برگش درازتر از برگ بيد باشد و بيشتر در سنگستان رويد و دانهاى دارد به قدر فندق كوچك كه پوست تنك « 1 » سياه دارد « 2 » . مغز آن دو نيمه باشد و سخت بود . و مايل بود به زردى « 3 » .
گرم و خشك است در سيوم . و تجفيف « 4 » تمام دارد .
بول و حيض براند و درد سر « 5 » كه از بلغم و « 6 » رياح « 7 » غليظ باشد « 8 » و مغص « 9 » را تسكين دهد . و چون بكوبند و با عسل و يا « 10 » شراب لعوق سازند « 11 » تنگى نفس « 12 » و نفس الانتصاب و قرحهء ريه « 13 » را مفيد « 14 » بود « 15 » . وجع طحال كه از رطوبت باشد زايل گرداند و به نهش جميع جانوران گزنده نافع بود و به تخصيص عقرب . خصوصا كه با شراب خورند .
فولس گويد : ترياق جميع زهرهاست « 16 » .
مضر بود به جگر ، مصلحش زرشك است « 17 » .
و بدل آن گويند حبّ محلب « 18 » بود يا « 19 » مغز بادام تلخ .
حماما
امومن [ و ] « 20 » امامن « 21 » نيز گويند « 22 » .
هامش
- است ( ج 2 ، ص 194 ) . گويا نويسنده از كتاب الابدال الادويهء رازى كه رسالهاى كوچك است ، بهره گرفته باشد .
( 1 ) . ن و م : + و .
( 2 ) . م : + و .
( 3 ) . ن و م : مائل به زردى باشد .
( 4 ) . س : تحفيف ، م : تجفيف .
( 5 ) . م : و در سر .
( 6 ) . ن : - و .
( 7 ) . م : از بفم درياح .
( 8 ) . م : بود .
( 9 ) . س : مفص .
( 10 ) . ن : - عسل و يا .
( 11 ) . ن و م : كنند .
( 12 ) . م : نيكى نفس ( ؟ ) .
( 13 ) . م : ريد .
( 14 ) . م : مقيد .
( 15 ) . ن : + و .
( 16 ) . تذكرهء جامع ابن بيطار ، ج 2 ، ص 198 و تذكرهء داود انطاكى ، صص 448 - 349 .
( 17 ) . م : زرسكشت .
( 18 ) . م : - بدل آن گويند حبّ محلب ، + ديدى آن گويند حبّ ملحب .
( 19 ) . ن : با .
( 20 ) . س و ن و م : - و .
( 21 ) . م : اما .
( 22 ) . در تذكرهء جامع ابن بيطار ( ج 1 ، ص 287 ) به شكل آامومن ضبط شده و در صيدنه ( ص 221 ) به شكل اومومون و در قانون در طب ( ج 2 ، ص 149 ) به شكل اموميس آمده است .