تجفيف و قبض تمام دارد و به اختلاف بطن مزمن « 1 » خصوصا معدى و به ضعف « 2 » معده نافع است . ادرار بول كند و تبهاى كهنه زايل گرداند « 3 » و چون بخايند و بر لدغ « 4 » عقرب نهند فايده كند « 5 » و چون تخم وى بخورند ، به كزاز و نهش « 6 » جانوران مفيد باشد « 7 » .
مضرّ بود به شش ، مصلحش افسنتين « 8 » است .
شربتى يك درم و نيم بود و در تبهاى بلغمى شاهتره بود .
جعده
دو قسم بود : صغير و كبير . صغير را فارسيان گل اربه گويند و كبير را عنبر بيد .
مختار ، صغير شامى تازه « 9 » است .
صغير ، گرم است در سيوم ، « 10 » خشك است در دوم . و كبير ، گرم و خشك است در دوم .
مفتّح و ملطّف بود « 11 » و مدرّ « 12 » بول و طمث بود و به تخصيص ، صغير . و اخلاط غليظ را رقيق گرداند خاصّه كه در سينه و شش باشد . استسقاء و تبهاى كهنه زايل گرداند « 13 » . حبّ القرع بيرون آورد . و به لسع « 14 » عقرب نافع بود و فهم نيكو گرداند و نسيان ببرد « 15 » .
و گفتهاند طبيخ اكبر « 16 » ، به لسع « 17 » جميع « 18 » هوام نيكوست . لهذا در بعضى نسخ ترياق ، جعده را به كبير مقيّد ساختهاند .
شربتى تا دو درم است .
مضرّ است به معده ، مصلحش حماما است .
بدلش در ادرار و اخراج حبّ القرع « 19 » يك وزن پوست درخت انار و ثلثان ، سليخه « 20 » است .
هامش
( 1 ) . ن : مرض .
( 2 ) . ن : ضعيف .
( 3 ) . ن و م : كند .
( 4 ) . س : لدع ، ن : لذع ، م : لدغ .
( 5 ) . م : دهد .
( 6 ) . س : نهس .
( 7 ) . ن : بود ، ن و م : + و .
( 8 ) . م : افسنتير .
( 9 ) . م : يازده .
( 10 ) . ن : سيم .
( 11 ) . ن و م : - بود .
( 12 ) . ن و م : + بود .
( 13 ) . ن : + و .
( 14 ) . ن : + و .
( 15 ) . ن و م : - و فهم نيكو گرداند و نسيان ببرد .
( 16 ) . ن و م : آن .
( 17 ) . م : - به لسع ، + بلع .
( 18 ) . ن و م : + حيوانات و .
( 19 ) . م : حب الوع .
( 20 ) . س و م : سليحه .