ديسقوريدوس « 1 » گويد كه تخم شلغم در معجونات كه جهت سموم قتّاله و نهوش ساختهاند ، داخل مىكنند « 2 » جهت تسكين اوجاع و مقاومت با سموم « 3 » .
امّا شلجم « 4 » برّى ، شاخ بسيار دارد ، طولش يك گز شود . در مزارع « 5 » رويد . و ثمرى دارد كه چون بگشايند « 6 » تخمهاى سياه ظاهر شود . چون بشكنند « 7 » ميانش سفيد باشد . و صنفى « 8 » ديگر از شلغم برّى آن است « 9 » كه در برها « 10 » كه باران بسيار آيند « 11 » رويد و بيخ آن به « 12 » بزرگى خيار شود و تخمش به تخم شلغم ماند الّا آنكه سياه باشد « 13 » .
نوعى ديگر از شلجم « 14 » هست كه آن را بوشاد « 15 » گويند . و آن شلغمى است كه در بساطين ، مزروع « 16 » دارند . كوچك و سرخ رنگ باشد . تخمش لطيفتر از قسم اول است و طول ساقش « 17 » سه انگشت باشد .
ديسقوريدوس « 18 » گويد : چون پيش از ادويهء قتاله « 19 » ، تخم اين صنف « 20 » بخورند ، فعل سم باطل گرداند « 21 » .
عبد اللّه بن صالح گويد « 22 » : تخم اين صنف در ترياق فاروق ، مستعمل است « 23 » .
شربتى دو درم است .
بدل برّى نزد فقير ضعيف ، وزن « 24 » آن « 25 » بستانى است .
[ بزر البنج
از جمله شش دارو كه در بعضى نسخ اضافه كردهاند بزر البنج « 26 » و در بعضى كتب
هامش
( 1 ) . س : دسيقوريدوس .
( 2 ) . م : دخل مىكند .
( 3 ) . تذكرهء جامع ابن بيطار ، ج 2 ، ص 89 .
( 4 ) . ن : شلغم .
( 5 ) . م : فرارع .
( 6 ) . م : بگشايد .
( 7 ) . م : بشكند .
( 8 ) . م : قسمى .
( 9 ) . م : برى هست .
( 10 ) . ن و م : بوها .
( 11 ) . م : بارد .
( 12 ) . م : - به .
( 13 ) . م : + و .
( 14 ) . س : سلجم ، ن : شلغم .
( 15 ) . ن و م : پوشاد .
( 16 ) . س : مرزوع .
( 17 ) . م : قامتش .
( 18 ) . س : دسيقوريدوس ، م : بسقوريدوس .
( 19 ) . م : قباله ( ؟ ) .
( 20 ) . م : صيف .
( 21 ) . ن و م : كند . تذكرهء جامع ابن بيطار ، ج 2 ص 89 .
( 22 ) . م : + كه .
( 23 ) . م : - است . تذكرهء جامع ابن بيطار ، ج 2 ، ص 90 .
( 24 ) . م : - وزن .
( 25 ) . ن : - وزن آن .
( 26 ) . ن : + است .