و جالينوس عالم بود « 1 » كه عسل آن جزيره بعد از مدتى به خمريّت « 2 » متبدّل مىشود .
و شخصى ديگر ترياق ساخت و ترش شد . جالينوس حكم نمود كه شراب « 3 » بسيار داخل كرده است و شرابش كهنه و نيكو نبوده و نانى كه به گوشت افعى مخلوط ساخته جيّد الصنعة « 4 » نبوده و « 5 » آن شخص معترف شد .
و حسن تأليف آن است كه مفردات و مركبات بر نهج لايق « 6 » ترتيب نمايند و باهم مخلوط سازند .
امّا كيفيت ترتيب اجزايى ترياق ، مجملا از پيش مذكور شد و اختيار مختار « 7 »
[ 10 b ]
از هر دواء چون موقوف بود :
اوّلا بر بيان ماهيت آن دواء ،
و ثانيا بر معرفت انواع و اصناف و جيّد و ردى آن ، واجب بود كه اين امور به تفصيل مذكور شود تا آنچه لايق تركيب « 8 » ترياق باشد ، معلوم گردد .
و خاصيّت جميع ادويهء ترياق خواه آنچه متقدّمين آورده بودند و متأخّرين جهت مضرتى ترك نمودند « 9 » ، خواه آنچه متأخّرين جهت « 10 » غرضى « 11 » داخل نمودند مذكور مىشود . و منفعت و مضرّت هريك از ادويه بر وجهى كه مناسب تركيب « 12 » ترياق باشد مبيّن مىگردد تا سبب ادخال « 13 » و ترك هر دو معلوم شود « 14 » . و اللّه الموفّق و المعين .
اسقيل
بصل العنصل « 15 » و بصل الفار « 16 » نيز گويند . پياز دشتى است . گرم و خشك بود « 17 » در سيوم .
هامش
( 1 ) . ن و م : + بر ، ن : + آن .
( 2 ) . س : خمريه ، ن و م : خمريت .
( 3 ) . ن : شرابش .
( 4 ) . ن : جيده الصنعة .
( 5 ) . ن و م : - و .
( 6 ) . م : لائق .
( 7 ) . م : - مختار .
( 8 ) . ن : - تركيب .
( 9 ) . ن : + و .
( 10 ) . م : - مضرتى ترك نمودهاند خواه آنكه متأخّرين جهت .
( 11 ) . ن : عرض .
( 12 ) . ن : - تركيب .
( 13 ) . ن : ادخار .
( 14 ) . م : گردد .
( 15 ) . س : بصل الفصل ، م : نصل العنصل .
( 16 ) . ن : بصل التار ، م : بصل النار ( ؟ ) .
( 17 ) . ن : است .