و دارچينى در اين نسخه نيست .
ركن دوم « 1 » در ادويهء مفرده
و مشتمل بر دو جزو است :
جزو اول در بيان ماهيت « 2 » دواء و درجات ادويه و افعال كليّه و جزئيه بر وجه كلّى
هرچه وارد بدن آدمى مىشود و منفعل مىگردد از حرارت غريزى طبيعى « 3 » ، اگر خلع صورت غذايى « 4 » و لبس صورت عضوى « 5 » مىنمايد و اثرى ديگر ندارد ، آن را غذاى مطلق مىگويند .
و اگر خلع صورت دوايى نمىكند « 6 » ، بلكه احداث « 7 » كيفيتى مىنمايد ، تنها آن را دواى مطلق مىگويند مثل فلفل .
و اگر به جوهر و صورت نوعى اثر مىكند ، ذو الخاصية « 8 » مىگويند كه به صورت نوعى كه بعد از امتزاج بسائط و اجزاء حاصل شده اثر مىكند چون اثر مغناطيس « 9 » در جذب آهن .
ذو الخاصية دو قسم است :
به جهت آنكه تأثيرش [ يا ] « 10 » مضادّ « 11 » حيات « 12 » است و آن را سم مىگويند « 13 » چون زهر عقرب و زهر افعى .
و يا موافق « 14 » حيات و ملايم بدن است و آن را فادزهر و ترياق گويند . و بيشتر آن است
هامش
( 1 ) . م : دويم .
( 2 ) . ن : مائية ، م : ماهية .
( 3 ) . ن و م : طبيعيه .
( 4 ) . م : - غذايى .
( 5 ) . ن و م : عضويه .
( 6 ) . م : نهى كند .
( 7 ) . ن : + به .
( 8 ) . س : دو الخاصيه .
( 9 ) . س و ن و م : مقناطيس .
( 10 ) . افزودهء مصحح .
( 11 ) . م : مضار .
( 12 ) . س : حيوت .
( 13 ) . ن : گويند .
( 14 ) . م : + و مناسب .