جانب علو ميل مىكند . و اعضاء فوقانى اولا فاولا ، اجود غذا جذب مىنمايد و چون غذا به موضع اذناب « 1 » رسد ، باقى نمىماند « 2 » الّا غليظ عكر ردى « 3 » .
و صاحب جامع مىگويد : « ينبغى أن تقطع و تسلخ « 4 » رؤوسها و أذنابها لأنّهما خلوان من اللّحم . و أمّا ما « 5 » يقال من انه ينبغى أن تقطع « 6 » أطرافها على التقدير فإنّه باطل » « 7 » .
و در اين سخن ، نظر است به جهت « 8 » آنكه تعيين مقدار چهار انگشت در قطع طرفين ، واجب است . از براى آنكه اگر كمتر يا بيشتر از آن قطع كند ، فساد و نقصان لازم مىآيد . به جهت « 9 » آنكه اگر از اطراف « 10 » سر ، كمتر قطع كند « 11 » اجزايى كه محاذى « 12 » قلب است و رطوبتش به حرارت « 13 » دل مشتعل « 14 » شده مقطوع نشود و باقى ماند . و با وجود فساد ، افساد ما بقى « 15 » كند . و اگر زياده قطع كند « 16 » گوشت صالح منتفع به « 17 » ، منقطع گردد . و اگر از « 18 » ذنب « 19 » كمتر قطع كند « 20 » اجزايى كه محاذى اواخر معاء و محل فضول است منقطع نشود و همان فساد لازم آيد . و اگر بيشتر قطع كند « 21 » نقصان مذكور لازم آيد .
پس « 22 » صواب آن است كه به مقدار مذكور به يك دفعه ، با يكديگر قطع نمايند . و سبب قيد معيّت « 23 » نيز همين است « 24 » تا فضول و مواد سمى كه در سر و دنبال او نيز بيشتر است به جهت اضطراب و حركت منتشر نگردد و گوشت باقى اعضاء فاسد نگرداند .
و چون افعى در وقت قطع ، مضطرب شود و حركت « 25 » كند و بعد از قطع ، خون بسيار
هامش
( 1 ) . ن و م : ادناب .
( 2 ) . م : باقى بماند .
( 3 ) . م : عكر رى .
( 4 ) . س : يقطع و يسلخ ، ن و م : - و يسلخ . براساس نسخهء عربى تصحيح شد .
( 5 ) . م : و احاما .
( 6 ) . س و ن و م : يقطع ، از نسخهء اساس عربى اصلاح شد .
( 7 ) . تذكرهء جامع ابن بيطار ، ج 1 ، ص 66 .
( 8 ) . س : جهة .
( 9 ) . س : جهة .
( 10 ) . م : طرف .
( 11 ) . ن : كنند .
( 12 ) . ن : محازى .
( 13 ) . س : حرارة .
( 14 ) . م : مشتغل .
( 15 ) . م : مانعى ، ن : به افعى .
( 16 ) . ن و م : كنند .
( 17 ) . م : صالح نافع .
( 18 ) . م : + طرف .
( 19 ) . س و ن و م : دنب .
( 20 ) . ن و م : كنند .
( 21 ) . ن و م : كنند .
( 22 ) . ن و م : و اگر پس .
( 23 ) . م : واژهاى بود كه خوانده نشد ، ن : معيّت .
( 24 ) . س : - است .
( 25 ) . ن و م : حركات .